De geschiedenis van Utrecht, leuke weetjes & tips

Belle van Zuylen: het ongetemde verlangen van een vrije vrouw

Tue, 17 Feb 2026 15:51:30 GMT

Belle van Zuylen (1740 - 1805) was een heel bijzondere Utrechtse vrouw, maar in het buitenland misschien wel bekender dan hier. Haar bijzondere levensloop vertelt een verhaal van talent, idealen en ambitie, die keihard botsen met de regide realiteit van het adelijk milieu in de 18e eeuw. Door trouw te blijven aan haar verlangens, wijsheid en principes, is zij nu een lichtend voorbeeld voor vrijheid en verandering.

Een ongewoon meisje op Slot Zuylen

Belle wordt op 20 oktober 1740 geboren op Slot Zuylen. Ze is de oudste van zeven kinderen in een adelijke gereformeerde familie. Haar volledige naam is Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll- van Serooskerken, maar ze staat bekend als Belle van Zuylen. Het gezin had ook een winterwoning in Utrecht aan de Kromme Nieuwegracht, maar in de zomer verbleven ze op het langs de rivier de Vecht gelegen slot.

Op Slot Zuylen had Belle een onbezorgde jeugd. Ze werd, zoals vrijwel elke adelijke kind, begeleid door een gouvernante die van haar een respectabele dame moest maken. Maar al snel werd duidelijk dat Belle geen gewoon meisje was. Ze leerde graag en gemakkelijk, en ze schreef. Belle had een brede interesse en was verbaal zeer begaafd. Haar ouders waren vrij liberaal, in de zin dat ze zich mocht verdiepen in vrijwel elk onderwerp waarvoor ze zich interesseerde. Ze kreeg les in Engels, Italiaans, Latijn, Duits, Frans en godsdienst. En in de bibliotheek op het slot las Belle boeken waar veel vrouwen in die tijd geen toegang tot hadden. Vrij bijzonder was haar interesse en talent voor muziek, natuurkunde en wiskunde. Belle bezocht ook enkele college’s aan de Universiteit Utrecht, maar echt studeren zat er voor een vrouw in die tijd nog niet in.

Toch waren er ook bepaalde thema’s verboden terrein. Zo was Belle erg geïnteresseerd in het leven van gewone mensen, zoals dat van de boeren in de velden en dat van de molenaar, wiens molen ze uit haar slaapkamerraam kon zien draaien. Ook wilde ze vanalles weten over dierverzorging en tuinieren. Onderwerpen waar je je als adelijk meisje niet in hoorde te verdiepen. Want wat zou er gebeuren als je je met dieren of tuinieren bezig hield? Juist ja, je mooie jurk werd vies!

Ondanks haar brede ontwikkeling voelde Belle van Zuylen zich gevangen in het adelijke milieu, met al zijn etiquêtte, verwachtingen en verplichtingen. Ze zat opgesloten in een gouden kooi.

Een adelijke rebel

Het schuurde erg tussen Belle en haar adelijke omgeving. Haar vooruitstrevende en controversiële ideeën schreef ze neer in een anonieme publicatie. In 1762 schreef ze ‘Le Noble’. Het boek, geschreven onder een pseudonym, was een satire op haar eigen adelijke milieu. Ze stak daarin de draak met de heersende gewoontes, hoe je je moest gedragen, met wie je wel en niet mocht trouwen. In de roman vlucht de vrouwlijke hoofdpersoon een kasteel uit op weg naar haar geliefde. Om over de modderpoelen voor de kasteeldeur te komen, gebruikt ze de schilderijen van haar ouders.

Het boek werd een succes, en toch eigenlijk ook weer niet. Want uiteindelijk kwam men er toch achter wie het boek geschreven had, en Belle’s ouders werden er op aangesproken. Zij kochten toen alle boeken bij de boekhandels op en lieten deze verbranden. Het geeft aan hoe moeizaam haar relatie was met haar omgeving en ouders, omdat ze veel moderner was, haar tijd ver vooruit. In de boeken en brieven die ze schreef, klinkt altijd een diep verlangen naar vrijheid, niet alleen geestelijk maar ook sociaal.

Een zoektocht naar liefde

In die tijd was er in feite maar één manier om als jongedame uit de gouden kooi van het kasteel te breken. Dat was door te trouwen. Maar een huwelijk kwam er in de praktijk op neer dat je in een ander kasteel de leiding over de huishouding en kinderen kreeg. En dat zag Belle niet zitten. Als ze zou trouwen, zou het zijn met iemand die haar gelijke was, die haar denkbeelden deelde, iemand die haar een vrije vrouw liet zijn. En zo iemand kwam ze tegen!

Op haar twintigste ging Belle met haar ouders naar een bal aan het hof in Den Haag. Een bal was dé manier om in contact te komen met mogelijke huwelijkspartners. Op dat feest was er ook een oudere, Zwitserse officier, genaamd Constance d’Hermenches. Tegen alle etiquêtte in loopt Belle naar hem toe en vraagt hem ten dans. Dit was ongehoord in adelijke kringen! Na de dans liet haar vader de koets voorrijden en Belle moest per direct het feest verlaten. Maar de vonk was overgeslagen en Belle begon een briefwisseling met deze legerofficier.

Het bleek een onmogelijke liefde te zijn, d’Hermenches was 18 jaar ouder én getrouwd. En toch schreven de twee elkaar 17 jaar lang in het geheim brieven. Constance d’Hermenches was dé grote geheime liefde van haar leven. En toen Belle uiteindelijk de correspondentie verbrak, smeekte zij hem haar brieven te verbranden. Maar dat heeft hij uiteindelijk niet gedaan.

Daarom kunnen we nu lezen dat d’Hermanches haar schrijft, vlak voordat hij naar een oorlog werd uitgezonden:

Mijn hart is te zeer verscheurd om het je te durven aanbieden, onvergetelijke Belle.

En zij antwoordde:

Mijn verbeelding zocht naar je. Mijn verlangens liefkoosde je totdat ik insliep. Vaarwel d’Hermenches! Tot in mijn dromen zal ik om je treuren.

Een huwelijk in ruil voor vrijheid

Vele feesten heeft de vader van Belle op Slot Zuylen voor haar georganiseerd, en vele huwelijkskandidaten kwamen langs. Maar een geschikte partner vinden dat lukte niet, want Belle wees iedereen af. Ze vond de naar haar hand dingende mannen te dom, te saai of te autoritair. Ook de talentvolle Schotse schrijver en geleerde James Boswell, met wie Belle in het geheim correspondeerde, deed haar vader een huwelijksaanzoek. Het was een brief van maar liefst 8 bladzijden met daarin allerlei huwelijkse voorwaarden, onder meer dat ze geen contact met andere mannen mocht hebben zonder zijn toestemming. Daar kon Belle natuurlijk niet mee akkoord gaan en ze wijst hem af. In een latere briefwisseling met Boswell schrijft ze:

Je hebt groot gelijk dat ik er niet voor zou deugen om je vrouw te worden, daarover zijn we het volkomen eens, ik heb geen talent voor ondergeschiktheid.

‘Ik heb geen talent voor ondergeschiktheid’ is een levensovertuiging die Belle karakteriseert, en welke ze ook in een partner zocht. Maar bij vrijwel niemand kon ze vinden wat ze echt wilde; liefde én vrijheid. En daarom woonde Belle tot haar 31ste op Slot Zuylen. Uitzonderlijk, want huwelijken werden vaak al voor het twintigste levensjaar gesloten.

Uiteindelijk trouwt Belle in 1771 met de leraar van haar broer. Charles-Emmanuel de Charrière. En Belle van Zuylen wordt madame de Charrière. Het is een verstandshuwelijk, maar het was haar weg uit de gouden kooi. Ze verhuist naar Colombier in Zwitserland en mag schrijven met wie ze wil, doen waar ze zin in heeft. Ze componeerde, schreef pamfletten en toneelstukken, schilderde en studeerde. In de vele brieven en werken die bewaard zijn gebleven, hield ze zich bezig met vrouwenemancipatie, de rol van het huwlijk, religieuze tolerantie en sociale ongelijkheid.

Belle van Zuylen was een schrijfster in een tijd dat het schrijven van boeken door vrouwen nog heel bijzonder was. De koning van Pruisen noemde haar de godin van de Nederlanden. Ze had contact met de verlichtingsfilosofen Rouss eau, Voltaire en Hume. Belle was een feministe avant-la-lettre, een vrijdenker en ze voelde de tijdsgeest, de alomaanwezige hunkering naar verandering, haarfijn aan. Op 65 jarige leeftijd stierf ze in Zwitserland, niet verliefd maar wel vrij.

Dit artikel is de eerste in een reeks over vier heel bijzondere Utrechtse Vrouwen; Belle van Zuylen, Anna Maria van Schurman, Suster Bertken en Marie Anne Tellegen. Wil je meer inspirerende verhalen horen, boek dan een stadswandeling over Sterke Utrechtse Vrouwen.

De roerige geschiedenis van de Universiteit Utrecht

Tue, 14 Oct 2025 11:08:44 GMT

Utrecht en de Universiteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Utrecht is een echte studentenstad. Je ziet het op straat; een jonge, levendige bevolking en goed gevulde terrassen. De Universiteit Utrecht telt ongeveer 40.000 studenten en met 10.000 werknemers is het ook de grootste werkgever in de stad. Tel daarbij nog de studenten van de Hogeschool Utrecht op en het totale aantal studenten komt boven de 70.000 uit. Pakweg de helft daarvan is in Utrecht woonachtig.

Het openingsfeest op 26 maart 1636

Al sinds 1470 had de stad Utrecht de intentie om een universiteit te stichten. Maar pas op 16 maart 1636 werd door de Staten van Utrecht een stichtingsakte (octrooi) uitgereikt. Hiermee werd de voorganger van de universiteit, de in 1634 opgerichtte Illustere School, verheven tot Academie; de Academia Rheno-Traiectina. Dit document is bewaard gebleven in het archief van het stadsbestuur.

Tien dagen later, op 26 maart, vond de feestelijke opening plaats (Dies Natalis). Er waren vele hooggeplaatste gasten aanwezig waaronder prinsen, hertogen en de Koning van Bohemen. In de Domkerk hield Gisbertus Voetius, de eerste hoogleraar, een openingsrede en in de middag was er een diner. Alle kerkklokken in de stad luidden en op de Neude was ‘s avond een vuurwerkshow.

Goedkoop bier en wijn

Twee weken na de oprichting van de Universiteit Utrecht, in 1636, diende een groep professoren bij het stadsbestuur (de vroedschap) een bijzonder verzoek in. In het belang van het aanzien van de academie, vroegen zij om studenten vrij te stellen van belasting op bier en wijn.

Het Utrechtse stadsbestuur wilde hier niet mee instemmen. Zij voorzag grootschalige belastingontduiking in de stad. Daarom werd de vrijstelling van belasting op bier en wijn, alleen verleend aan studenten die van buiten de stad kwamen. Toch legden de professoren zich niet bij deze keuze neer. Zij waren bang dat studenten voor een andere universiteit zouden kiezen waar zij deze vrijstelling wel genoten (zoals Leiden of Franeker), en na de zomervakantie niet meer terug zouden komen. Opnieuw dienden de professoren een vrijstellingsverzoek in. Alleen deze keer bij de Staten van Utrecht (Provincie) en met meer succes. Voortaan konden Utrechtse studenten goedkoop bier en wijn drinken in de stad.

De faculteiten van de Universiteit

Bij de oprichting bestond de universiteit uit vier faculteiten. Het eerste jaar was een filosofische propedeuse (met o.a. wiskunde, letteren, geschiedenis). Daarna konden studenten kiezen uit Rechten, Geneeskunde of Theologie. Aan de Universiteit werkten zeven hoogleraren,en enkele tientallen studenten. Er waren twee collegezalen, maar de meeste hoogleraren gaven bij zichzelf thuis les. Als eerste Rector Magnificus was Bernardus Schotanus aangesteld.

De stadsbibliotheek in de Janskerk ontwikkelde zich na de oprichting tot universiteitsbibliotheek. De eerste bibliothecaris werd de medicus Cornelis Booth, voor wie speciaal een kamer aan de zijkant van Janskerk werd gebouwd (gelegen naast het huidige fietspad).

Op de Sonnenborgh werd een medicinale plantentuin (hortus botanicus) aangelegd en een toren op de stadsmuur werd ingericht als sterrenwacht (de smeetoren). Het ziekenhuis in het Catharijneconvent aan de Lange Nieuwsstraat werd het academisch ziekenhuis.

“ Sol Iustitiae Illustra Nos” (Zonne der gerechtigheid verlicht ons) was de Latijnse zinspreuk die de Universiteit Utrecht aannam.

Studentenvermaak op de Maliebaan

Als universiteitsstad was het natuurlijk belangrijk om aantrekkingskracht uit te oefenen op studenten. Er werden daarom een schermschool en een rijschool opgericht. Tevens besloot het stadsbestuur in 1637 tot de aanleg van een Maliebaan.

Het maliespel was een erg populair spel onder studenten. Het is verwant aan golf of kolf, en het doel is om in zo min mogelijk slagen een bal door een ijzeren poortje te slaan. Aan de oostzijde van de stad, net buiten de stadsgracht, werd een prachtige 740 meter lange baan voor dit spel aangelegd, beplant met 1600 bomen. In de naastgelegen herberg (nu het Maliehuis) woonde de beheerder van de baan, de maliemeester. Daar kon je stokken en ballen huren, je jas in bewaring geven, en belastingvrij een drankje drinken (want buiten de stadsgrens gelegen). Als snel werd de Maliebaan een plek voor plezier en vertier tot in de late uurtjes. Via een klein poortje, de Maliepoort, werd gedoogd dat nachtbrakers ook na tien uur ‘s avond nog de stad in konden komen.

De worsteling met René Descartes

Bij haar oprichting was de Universiteit Utrecht een protestants gereforeerd bolwerk met een duidelijke missie. De hoogleraar theologie Gisbertus Voetius was het boegbeeld van orthodoxe vroomheid. Volgens Voetius was een radicale hernieuwing van de de geloofsbelevenis noodzakelijk. Een zuivere gereformeerde leer hoorde volgens hem aan de basis te liggen van de samenleving. Met felheid bestreed hij nieuwe denkbeelden om aan het verval in de samenleving het hoofd te bieden. De opkomst van een nieuwe wetenschapsfilosofie, een paradigmaverschuiving, waarbij alles in twijfel werd getrokken, was echter aanstaande.

In 1618 kwam de Franse filosoof René Descartes voor het eerst naar Nederland. Aangetrokken door de wetenschappelijke vrijheid en ontdekkingen in de Republiek, verbleef Descartes hier meer dan 20 jaar. In 1635 woonde hij een tijd in Utrecht aan de Maliebaan en schreef hier een groot deel van zijn belangrijkste werk (Discours de la Méthode, 1637). Daarin beargumenteert Descartes dat het verstandig is om zo nu en dan alles in twijfel te trekken. Vervolgens kun je dan op een rationele, wiskundige en natuurwetenschappelijke wijze een nieuw wereldbeeld opbouwen, bestaande uit kleine zekerheden.

De leer van Descartes werd onder jonge academici steeds populairder. Het stond echter lijnrecht tegenover tegenover de geloofsvisie van de theoloog Voetius. Hij zag in deze theorie een groot gevaar, omdat zij uiteindelijk ruimte gaf om aan het bestaan van God te twijfelen. Er brak een felle academische strijd uit tussVoetius en Descartes en hun aanhangers. Aan de universiteiten van Leiden en Utrecht liepen wetenschappelijke discussies volledig uit de hand en gingen leraren en ook studenten met elkaar op de vuist. Om verdere escalatie te voorkomen werd er een verbod op het dragen van wapens in de collegezaal ingevoerd (iets wat voor die tijd vrij normaal was). Uiteindelijk verbood de Universiteit Utrecht in het geheel om de leer van Descartes te onderwijzen. Ook een boekje waarin Descartes fel van leer trok tegen Voetius werd verboden, en hij werd zelfs hiervoor in Utrecht voor het gerecht gedaagd. Tussenkomst van de Prins van Oranje maakte dat de rechtsgang uiteindelijk niet doorging.

Uiteindelijk word er aan de Universiteit Utrecht toch een (typisch Nederlandse) middenweg gevonden in de wetenschappelijke richtingenstrijd. Het is voortaan verboden om de naam Descartes te noemen. Hiermee kunnen de orthodoxen hun overwinning uitdragen. Het filosoferen en discussiëren over zijn leer word echter stilzwijgend gedoogd.

De wonderbaarlijke Anna-Maria van Schuurman

Op jonge leeftijd verhuist Anna-Maria van Keulen naar Utrecht (1613). Ze werd geboren in een protestants gezin maar het katholieke Keulen was geen goede woonplaats. Het gezin betrok een mooi huis achter de Domkerk. Al vroeg ontdekken de ouders dat Anna-Maria geen gewoon kind is. Op driejarige leeftijd leest zij al uit de Bijbel en kan stukken teksten uit haar hoofd opzeggen. Het verhaal gaat dat de vader van Anna-Maria haar twee oudere broers Latijns onderwees. Al spelende in dezelfde kamer, kreeg Anna-Maria natuurlijk alles mee. Wanneer de vader de broers een lastige vraag stelde en het antwoord uitbleef, klonk uit een hoek van de kamer de heldere stem van Anna-Maria met het juiste antwoord. Daarop besloot haar vader ook Anna-Maria Latijns en later Grieks te onderwijzen. Ze bleek zo makkelijk talen te leren dat ze op haar 18e wel 14 verschillende talen vloeiend sprak. Onder meer Herbreeuws, Arabisch, Syrisch, Perzisch, Aramees, Frans, Duits, Italiaans, Spaans, Engels, enzovoorts.

Anna-Maria blonk ook uit in vaardigheden als graveren, schilderen, tekenen, beeldhouwen en dichten. In korte tijd werd ze bekend door heel Nederland. Ze corresponderde met wetenschappers en dichters als Heinsius, Revius, Cats, Huijgens (Constantijn) en Descartes, en stond in 1633 bekend als ‘het juweel van de geleerde vrouwen’.

Al in 1636 schreef Anna-Maria in het Latijn een lofgedicht over de Universiteit Utrecht. Daarnaast publiceerde ze ook een betoog, met als onderwerp de geschiktheid van de vrouwelijke geest voor de wetenschap en letteren. Op initiatief van hoogleraar Voetius werd zij uiteindelijk toegelaten aan de Universiteit Utrecht. Ze mocht de colleges bijwonen, alleen niet in de banken naast de heren plaatsnemen. Dat ging te ver. Ze zat in een hoek van het lokaal verborgen achter een gordijn.

In heel Europa was Anna-Maria een beroemdheid en kreeg bezoek van de koninginnen van Engeland, Zweden en Frankrijk. Op 62-jarige leeftijd sloot zij zich aan bij een mystieke sekte (de labadisten) en trok zich terug in een klooster. Zij is begraven in een kerk in Wieuwerd (Friesland).

Vandaag de dag is Anna-Maria van Schurman een beetje een vergeten figuur. Waarschijnlijk omdat het niet zo was dat andere vrouwen na haar aan de universiteit werden toegelaten. Aletta Jacobs is in de Nederlandse geschiedenis bijvoorbeeld veel bekender geworden, omdat zij aan de basis lag van de eerste feministische golf. Toch is het Anna-Maria die de eerste vrouwelijke studente van Nederland was, en misschien wel van heel Europa.

Het gedonder met Wilhelm Röntgen

Net als Anna-Maria, was Wilhelm Röntgen in Duitsland geboren en met zijn familie naar Nederland gekomen. Van 1863 tot 1865 woonde hij aan de Nieuwegracht want hij bezocht in Utrecht de Technische school. Wilhelm wilde graag naar de Universiteit Utrecht, maar hij moest eerst hier zijn diploma aan de technische school behalen.

Een bekend verhaal over Wilhelm Röntgen is dat hij in de schoolbanken vaak met andere dingen bezig was en niet leek op te letten. Leraren betrapten hem erop dat hij vaak aan het tekenen was tijdens de les. Na meerdere waarschuwingen zag een leraar dat Röntgen weer aan het tekenen was. Deze docent was had er schoon genoeg van en beval hem om de tekeningin te leveren. Eenmaal in bezit van de tekening zag de leraar een karikatuur van zichzelf en werd woedend.

Enige tijd later moest Wilhelm Röntgen zijn eindexamen afleggen bij dezelfde leraar wiens spotbeeld hij had getekend. Onbekend is waarom precies, maar Röntgen ontving een stevige onvoldoende voor zijn proefwerk. Samen met het feit dat hij de Latijnse taal niet erg goed beheerste, maakte dit dat hij niet tot de Universiteit Utrecht werd toegelaten. Na twee jaar in Utrecht, vertrok Röntgen naar Zurich, waar de eisen voor toelating aan de universiteit minder streng waren. Hij ronde zijn studie natuurlijk succesvol af en de rest is geschiedenis.

Veel later in zijn carrière heeft de Universiteit Utrecht hem nog een positie aangeboden. Wilhelm Röntgen is echter naar Utrecht niet meer teruggekeerd.

Muurformules van de Universiteit Utrecht

Als eerbetoon aan de Universiteit Utrecht en haar wetenschappers zijn er in de stad een aantal prachtige muurschilderingen te vinden. Hieronder een overzicht.

Prof. Buys-Ballot onderzoekt het Dopplereffect. Het Dopplereffect is het verschijnsel dat geluid van toonhoogte veranderd als het op snelheid voorbij komt (bijvoorbeeld bij een langsrijdende ambulance of vliegtuig)

Prof. Ornstein Professor Ornstein ontwikkelde een theorie rond de toevalsbeweging. Hiermee werd het mogelijk betere modellen te ontwikkelen en voorspellingen te doen.

Prof. Westerdijk stond aan de wieg van de plantenziektekunde. Zij werd in 1917 de eerste vrouwelijke hoogleraar in Nederland.

Prof. Donders – Was een oogarts en onderzoeker die de indeling van oogafwijkingen heeft ontwikkeld (ver- en bijziend en oudziend). Hij heeft het eerste ooglijdersgasthuis van Nederland opgericht.

Prof. van ‘t Hoff – heeft het concept van stereochemie ontdekt. Dit houdt in dat moleculen bestaande uit dezelfde elementen door een andere opbouw heel andere eigenschappen kunnen hebben.

Dr. Bleeker – Samen met de hoogleraar Zernike, ontwikkelde de fasecontrastmicroscoop. Zij begon ook een succesvolle instrumentenfabriek.

Wist je dat...

...Koning Lodewijk Napoleon in 1807 naar Utrecht verhuisde en het toen even de hoofdstad van Nederland was. In het paleis dat hij toen liet bouwen zit nu de Universiteitsbibliotheek van de binnenstad.

...Napoleon in 1811 de Universiteit Utrecht ophief. Hij degradeerde deze tot middelbare school.

...Je Diergeneeskunde alleen in Utrecht kunt studeren (of in het buitenland).

...Buys-Ballot op de Sonneborgh het KNMI heeft opgericht.

...Er 12 nobelprijswinnaars die een binding met de Univesiteit Utrecht hebben.

...De bioloog B. Roelen aan de Universiteit Utrecht pioneerswerk heeft verricht bij de ontwikkeling van kweekvlees.

...Op 23 maart 2005 de Universiteit Utrecht de Franse filosoof Descartes heeft gerehabiliteerd en in ere hersteld. Het noemen van zijn naam is sindsdien formeel weer toegestaan.

Wil je de meer over het verleden van de Universiteit Utrecht ontdekken, boek dan een stadswandeling met gids.

Utrecht in 2 minuten

Wed, 13 Nov 2024 13:47:04 GMT

Die geschichte von utrecht in aller Kürze

Wenn man Utrecht besucht, fragt man sich: Was sind das für Keller unter der Straße, die mit Restaurants und Bars gefüllt sind? Warum steht der Domturm neben der Kirche? Und warum wirken die Menschen hier so entspannt und glücklich? Nach der Lektüre dieses Blogs werden Sie es wissen.

Geschätzte Lesedauer: 1:59 min.

Ein römisches Castellum am Rhein

Die Niederlande sind ein Flussdelta von Rhein und Maas. Während eines Großteils der Geschichte war es hier ein einziger großer Sumpf. Vor etwa 2.000 Jahren bildete der Rhein die Nordgrenze des Römischen Reiches. Entlang dieses Flusses bauten die Römer Wachtürme, Kastelle und eine Straße. Eines dieser Kastelle errichteten sie um 41 n. Chr. an der Stelle von Domplein. Sie nannten das Kastell Trajectum und damit war Utrecht geboren. Als die Römer 300 Jahre später abzogen, war das Kastell abwechselnd im Besitz von Franken und Friesen.

Utrecht Stadt der Kirchen

Am Ende des 7. Jahrhunderts kam der englische Missionar Willibrord in die Niederlande. Auf den Überresten des römischen Kastells ließ er eine kleine Kirche errichten, die dem Heiligen Martin geweiht war. Utrecht wurde so zu einem Stützpunkt für die Bekehrung der Stämme im Norden. Bonifatius trat die Nachfolge Willibrords an, und einige Zeit später erhielt Utrecht den Status eines Bistums. Utrecht wurde zu einer echten Kirchenstadt, und in der Innenstadt befanden sich Dutzende von Klöstern.

In seiner Blütezeit umfasste das Bistum Utrecht etwa drei Viertel der heutigen Niederlande. Über einen großen Teil davon hatte der Bischof von Utrecht die Oberhoheit. Er wohnte in seinem Palast am Domplein, besaß ein Heer, übte die Rechtsprechung aus und erhob Steuern. Nicht zuletzt wegen der wichtigen Rolle der Kirche wurde Utrecht 500 Jahre lang die größte und wichtigste Stadt der Niederlande.

Stadtrechte und Handel

Im Jahr 1122 erhielt Utrecht vom deutschen Kaiser Heinrich V. (Blog) die Stadtrechte. Die Stadt erhielt einen unabhängigen Stadtrat, ein Kanal mit einer Stadtmauer wurde gebaut und die Ausgrabung der Oudegracht begann. Utrecht war ein blühendes Handelszentrum mit Kaufleuten aus der ganzen Welt. Die Oudegracht fungierte als ein kilometerlanger Binnenhafen mit Brücken, die als Marktplätze dienten. In dieser Zeit entstanden die berühmten Kais und Kaikeller, in denen sich heute Dutzende von gemütlichen Restaurants befinden.

Zünfte und Demokratie

Der lebhafte Handel und das Bevölkerungswachstum ließen eine beachtliche Mittelschicht von Handwerkern und Händlern entstehen. Ein Großteil dieser Mittelschicht hatte sich in Zünften, einer Art Berufsverband, organisiert. Diese Zünfte überwachten die ordnungsgemäße Ausbildung der Handwerker, die Qualität der geleisteten Arbeit und hatten eine Fürsorgepflicht im Falle von Krankheit und Tod. Bekannte Utrechter Zünfte waren die Zakkendragers, die Vleeshouwers und die Smedengilde.

Die gut organisierten Handwerker und Händler übten großen Einfluss auf die Verwaltung der Stadt aus. Als der Bischof von Utrecht eines Tages mit seinem Heer auf Feldzug war, inszenierten die Zünfte eine erfolgreiche Machtergreifung. Bereits 1304 erhielt Utrecht einen gewählten Stadtrat und ist damit der älteste Stadtrat in Nordwesteuropa.

Eine ganz besondere Studentin

Im Jahr 1636 wurde die Universität Utrecht gegründet. Zu dieser Zeit lebte direkt hinter der Universität eine ganz besondere Frau. Ihr Name war Anna Maria van Schurman. Schon in sehr jungen Jahren konnte sie lesen und schreiben, und als sie achtzehn Jahre alt war, sprach sie bereits 14 verschiedene Sprachen. Anna Maria wollte unbedingt zur Universität gehen, aber sie konnte nicht, weil sie eine Frau war.

Dennoch beschloss sie, sich damit nicht abzufinden. Es kam zu einer breiten Diskussion, und nach internen Beratungen wurde Anna Maria schließlich doch an der Universität Utrecht zugelassen. Sie war damit die erste weibliche Studentin in den Niederlanden und vielleicht in ganz Europa. Im Jahr 1641 schrieb sie eine "Dissertation über die Eignung des weiblichen Geistes für Wissenschaft und Literatur". Anna Maria van Schurman wurde in ganz Europa bekannt und kam in Kontakt mit bedeutenden Wissenschaftlern, wie dem französischen Philosophen Descartes.

Die Katastrophe auf dem Domplatz

Im Jahr 1674 ereignete sich in Utrecht eine große Katastrophe. Am Abend des 1. August erreichte eine heftige Sturmfront die Stadt. Dieser Sturm, wahrscheinlich ein Fallwind, war so heftig, dass der mittlere Teil der Domkirche vollständig einstürzte. Seitdem sind der Domturm und die Domkirche voneinander getrennt. Glücklicherweise blieb der Domturm stehen und ist immer noch der höchste Kirchturm der Niederlande (112 Meter).

Eine wahre Fahrradstadt

Im Jahr 1883 wurde der ANWB in Utrecht gegründet. Es handelte sich dabei um eine Vereinigung von Radfahrern, die wöchentliche Ausflüge mit dem Fahrrad organisierte. Zwei Jahre später wurde an der Maliebaan der erste Fahrradweg der Niederlande angelegt. Es war ein echter Radweg, auf dem Radfahrer Vorrang vor dem übrigen Verkehr hatten.

Heute ist Utrecht eine großartige Fahrradstadt. In den Jahren 2019 und 2022 wurde sie zur besten Fahrradstadt der Welt gewählt. In der Nähe des Hauptbahnhofs befindet sich der größte Fahrradpark der Welt mit Platz für 12.500 Fahrräder. Außerdem ist Utrecht die einzige Stadt, in der sowohl die Tour de France, der Giro d'Italia und die Vuelta gestartet sind.

Mehr Funfacts über Utrecht

Wussten Sie, dass...

... der erste und einzige niederländische Papst Adrian VI. war ein Bürger von Utrecht .

... Utrecht war zusammen mit Leiden die Wiege der Aufklärung.

... die Französische Revolution begann in Utrecht bereits 1786.

... der Utrechter Fußballverein Dos wurde 1958 Landesmeister.

... Utrecht hat das beste Leitungswasser der Niederlande.

... Der Grundstein für die Entwicklung von kultiviertem Fleisch in Utrecht wurde gelegt.

... König Willem-Alexander wurde in Utrecht geboren.

... kann man das beste Vanilleeis der Welt bei Roberto's in Utrecht kaufen.

... Wifi ist eine Erfindung aus Utrecht.

Het Fundament van Nederland

Mon, 27 May 2024 15:20:59 GMT

Over dijken, democratie en de rivier de Lek.

Toen ik zes jaar was, werd de televisieserie ‘Het Wassende Water’ uitgezonden. De dreiging die van het stijgende waterpeil uitging, heeft een diepe indruk op mij gemaakt. Sindsdien heb ik altijd een bepaald ontzag voor dijken en rivieren (en waarschijnlijk een latente angst voor dijkdoorbraken). Gelukkig heb ik nu een vriend die ingenieur is en dijken bouwt. Hij verzekert mij met regelmaat dat alles hier heel veilig is.

De oorsprong van de Rijn

Met plezier en een gerust hart, fiets ik dus regelmatig met de racefiets over de dijk langs de rivier de Lek. Deze rivier ligt een paar kilometer zuidelijk van Utrecht. Mijn favoriete stukje is de Lekdijk-Oost. Daar is relatief weinig verkeer, in de winter zie je veel ganzen, en je komt langs forten van de Hollandse Waterlinie. Ook is er een recreatiegebied waar je goed kunt zwemmen.

De Lek is een aftakking van de Rijn. Deze ontspringt hoog in de Zwitserse bergen uit gletsjerwater. Met zijn lengte van 1232 kilometer is de Rijn een van de langste rivieren van het continent. De naam zelf draagt de betekenis van 'stroming', als in de filosofische uitspraak van Heraclitus 'Panta Rhei', wat 'alles stroomt' betekent.

Bij zijn aankomst in Nederland vertakt de Rijn zich in verschillende stromen, waaronder de Waal, de IJssel en de Neder-Rijn. Die laatste gaat uiteindelijk bij Wijk bij Duurstede over in de Lek, een belangrijke waterweg in de Nederlandse Rijndelta.

Dijken en dammen

Al in de elfde eeuw begonnen mensen langs de oevers van de Lek dijken te bouwen om zich te beschermen tegen de dreiging van overstromingen. Deze dijken werden gebouwd op oeverwallen, en waren essentieel voor het behoud van land en gemeenschappen.

Door ook damme n te bouwen in zijrivieren van de Lek, zoals de Kromme Rijn en Hollandsche IJssel, kon men meer land ontginnen. Bovendien maakte het deze waterstromen beter beheersbaar. Door de dam in de Kromme Rijn bij Wijk bij Duurstede (1122), werd ontginning van het Krommerijngebied mogelijk. De bouw van de IJsseldam in 1285 (nabij Vreeswijk), beschermde graafschap Holland tegen overstromingen van de Hollandsche IJssel.

Dijkdoorbraken

Ondanks de aanleg van steeds meer en sterkere dijken, werden gemeenschappen langs de Lek geconfronteerd met de verwoestende kracht van dijkdoorbraken. Op 1 januari 1624 brak de Lekdijk bij Tull en 't Waal, waardoor het water zich uitstrekte tot aan de binnenstad van Amsterdam. In 1747 veroorzaakte een dijkdoorbraak bij Wijk bij Duurstede grote overstromingen in het Krommerijngebied, waarbij het water tot aan de singel van Utrecht reikte.

Dijkbeheer door samenwerken

Aan de basis van effectief watermanagement lag een unieke participatiecultuur. Voor het sterk houden van de dijken, moesten polderbewoners samenwerken. Men had elkaar nodig. Elke eigenaar van een hoeve was verplicht zijn deel van de dijk (een slag) te onderhouden. Werden afspraken niet nagekomen, dan moest men elkaar hierop aanspreken. Goede samenwerking en duidelijke communicatie waren van levensbelang.

De strijd tegen het water bracht tevens een bijzonder saamhorigheidsgevoel met zich mee. Iedereen bevondt zich immers in hetzelfde schuitje. Als er een overstroming was, stonden arm en rijk schouder aan schouder op de dijk zandzakken te leggen. Op dat moment deden verschillen er niet meer toe.

Waterschappen en democratie

De taak van het dijkbeheer werd al sinds 1255 ondergebracht bij heemraden of waterschappen. Het waren de eerste democratische instituties in Nederland. Binnen een waterschap was het belangrijk om op een constructieve manier met elkaar te discussiëren, standpunten en belangen af te wegen, en doordachte en aanvaardbare besluiten te nemen. Het poldermodel in zijn puurste vorm eigenlijk. Twee eeuwen geleden waren er wel 3500 verschillende waterschappen, tegenwoordig nog maar 21.

Een obligatie van 400 jaar

Onderhoud van de dijk werd uit de opbrengst van het gemeenschappelijke land betaald. Voor ingrijpende dijkverbeteringen waren echter grote sommen geld nodig. Met hulp van de Waterschapsbank werd er internationaal naar geldverstrekkers gezocht. De afgesloten leningen waren obligaties waar jaarlijks rente over word betaald.

Na de dijkdoorbraak bij Tull en 't Waal in 1624, moest het gat in de dijk gedicht worden. Om de kosten te dekken, heeft het Hoogheemraadschap van den Lekdijk Bovendams toendertijd een obligatie uitgegeven. Het is een obligatie zonder einddatum en hiermee de oudste ter wereld.

Tot begin jaren '70 werd er door het waterschap nog jaarlijks ongeveer 15 euro (contant) uitgekeerd. Daarna is het innen gestopt, omdat de rentebaten niet opwogen tegen de reiskosten die de Amerikaanse eigenaar maakte. Bij een veiling in het jaar 2000 heeft de obligatie 47.000 dollar opgeleverd en is nu in bezit van de New York Stock Exchange .

De dijk in onze taal

Het woord ‘dijk’ is één van de oudste woorden in de Nederlandse taal. We komen het tegen in verschillende uitdrukkingen, bijvoorbeeld; Een dijk van een vent! of, Dat zet geen zoden aan de dijk .

Tegenwoordig verwijst een dijk altijd naar een soort aarden wal, maar vroeger kon een ‘dijc’ ook een sloot of poel zijn. Het woord stamt af van een Germaanse werkwoord voor graven of spitten, waar ook het Engelse ‘ditch’ en ‘to dig’ van zijn afgeleid. Deze interessante paradox, verklaart de letterkundige Ton den Boon als volgt: "De bedoelde handeling (graven) pleegt het aardoppervlak altijd in twee opzichten te veranderen: er ontstaat een uitgraving én een ophoping. In onze taal heeft dijk alleen die laatste betekenis overgehouden."

Gedicht: Het Gelijk van de Dijk

Ik bescherm, begrens, en ik bemin,

Een drieste stroom, Gods levenszin.

Ik doe wat men van mij verwacht,

Bewaken tijdens dag en nacht.

Een levenswerk van land en macht,

Symbool van volk dat mij bedacht.

Ik ben en hoor, bij water en mens,

Geef richting en ruimte, aan stroming en wens.

Maar mocht een massa mij verslaan,

De druk te groot om te weerstaan.

Weet dat ik tot het eind niet wijk,

Trouw en sterk, tot ik bezwijk.

Bronnen :

Utrechtse Dijken langs Neder-Rijn en Lek - H. Boer e.a. (2001)

Een dijk kon vroeger ook een sloot zijn - Column van Ton den Boom (Trouw 2017)

The Dutch Foundations

Mon, 26 Feb 2024 15:21:47 GMT

Dikes, dams and democracy

When I was six years old, a television series named "The Rising Tide" was broadcasted on television. Watching it, the omnipresent threat posed by rising water levels, made a deep impression on me. Ever since, I have always had a certain awe of dikes and rivers (and perhaps a dormant fear of dike breaches). Fortunately, I now have a friend who is an engineer and builds levees. He regularly assures me that everything is very safe here.

So, it is with pleasure and peace of mind, that I ride my road bike over the dike along the River Lek. This river lies a few miles south of Utrecht. My favorite stretch for cycling is the Lekdijk-Oost (East). There is relatively little traffic there, in winter you see lots of geese, and you pass by fortresses of the New Dutch Waterline. Furthermore, along the river a beautiful recreational area is located where people relax and go swimming.

The source of the river Rhine

The Lek is a branch of the Rhine River. It originates high in the Swiss mountains from glacier water. At 1232 kilometers long, the Rhine is one of the longest rivers on the continent. The name itself carries the meaning of "flow," as in Heraclitus' philosophical statement "Panta Rhei," meaning "everything flows”.

Upon its arrival in the Netherlands, the Rhine branches off into several streams, including the Waal, the IJssel and the Neder-Rijn. The latter eventually is called the Lek, an important waterway in the Dutch Rhine-delta.

Dikes, dams and floodings

As early as the 11th century, people began building dikes on the banks of the Lek River, to protect themselves from the threat of flooding. These dikes were built on natural embankments, and were essential for the preservation of land and communities.

By also building dams in branches of the Lek, such as the Kromme Rijn and Hollandsche IJssel, more land could be reclaimed. Moreover, these smaller rivers became more manageable and less prone to floodings.

Despite the construction of more and stronger dikes, communities along the Lek faced the devastating force of dike breaches. On Jan. 1, 1624, the Lek dike at Tull en 't Waal broke, causing the water to extend as far as downtown Amsterdam. In 1747, a dike breach near Wijk bij Duurstede caused major flooding in the Krommerijn area, with water reaching the moot of the city of Utrecht.

Cooperative dike-management

The key to effective water management, proved to be a particular culture of participation. To keep the dikes strong, residents had to work together. They needed each other. Every farm was obliged to maintain its part of the dike. If agreements were not kept, they had to call each other out. Smooth cooperation and clear communication were of vital importance.

The joint battle against the water also brought with it a certain sense of belonging. Everyone faced the same challenge after all. When there was a flood, rich and poor worked shoulder to shoulder on the dike, laying sandbags. At that point, differences no longer mattered.

Waterboards and democracy

From 1255 onwards, the vital task of dike management was placed in the hands of water boards. These were the first democratic institutions in the Netherlands. Within a water board, it was important to discuss issues in a constructive manner, weigh positions carefully, and make well-balanced and acceptable decisions. This was the so-called 'poldermodel' in its purest form. Two centuries ago there were as many as 3,500 different water boards; today these boards have merged into a total of 21.

Funding dike-maintenance

Maintenance of the dikes was paid from the revenues of the communal land. However, major dike improvements required large sums of money. With the help of the Water Board Bank, lenders were searched for internationally. The loans taken out were bonds on which an annual interest was paid.

After the breach of a dike at Tull en 't Waal in 1624, the gap in the dike had to be closed. To cover the costs, the Water Board of Lekdijk Bovendams , issued a bond. This was a perpetual bond (without an expiration date) and appears to be the oldest one in the world. Until the early 1970s, annual interest (about 15 dollars) was paid out in cash. After that, the collection of interest stalled, because the revenues did not outweigh the travel expenses made by the American owner. At an auction in the year 2000, the Museum of American Financial History in New York paid $ 47,000 to take possession of the bond.

Another 1648 bond, issued by the same water board, is currently owned by Yale University .

The meaning of the Dutch word 'dijk'

The word "dijk" (dike/levee/embankment) is one of the oldest words in Dutch language. It is used in multiple proverbs, referring to someone or something very strong.

Nowadays, a dike always refers to a man-made embankment, but in the past a 'dijc' could also be a ditch or pond. The word derives from a Germanic verb for digging, from which the English 'ditch' and 'to dig' also originate. The Dutch linguist Ton den Boom, explains this interesting paradox as follows: "The intended action (digging) always tends to change the earth's surface in two ways: it creates an excavation as well as an accumulation. In Dutch language, ‘dike’ has retained only the latter meaning."

Over de Klaaskerk, het Nicolaasklooster en Sinterklaas

Wed, 29 Nov 2023 20:08:45 GMT

Een korte geschiedenis van de Klaaskerk, het Nicolaasklooster en het Sinterklaasfeest.

In Utrecht zijn de Nicolaïkerk en het naastgelegen klooster vernoemd naar Sint-Nicolaas. Hij was de beschermheilige van schippers en kinderen. In de middeleeuwen was Sint-Nicolaas een zeer populaire heilige. Het huidige Sinterklaasfeest heeft echter ook een Germaanse traditie. In deze blog lees je er meer over.

De Klaaskerk en het Nicolaasklooster

Vlak naast de Nicolaaskerk werd in de 14e eeuw een hofstede ingericht om ‘maegden daer in te herbergen ende God te dienen.’ Dit zusters die de hofstede betrokken werden begijnen genoemd. Zij leidden daar een eenvoudig en toegewijd leven. Naarmate het aantal begijnen toenam, begon de hofstede steeds meer op een echt klooster te lijken. Na enkele verbouwingen kreeg het de naam ‘Nicolaasklooster’. Eén van de mooiste elementen van het klooster is de gangbrug. Via deze brug konden de nonnen ongezien de kapel bereiken die aan de overkant van de steeg stond. De kapel is er nu niet meer, maar een deel van de gangbrug is goed bewaard gebleven.

Het schijnt dat de Nicolaaskerk een reliek van Sint-Nicolaas heeft. Wat voor een reliek dat is, daar ben ik nog niet achtergekomen. De Nicolaaskerk die in Odijk staat heeft zelfs twee relieken van de goedheiligman. De kerk bezat al een stukje van de mantel, maar sinds vorig jaar ook een echt stuk rib van Sinterklaas. Ze zijn er natuurlijk reuzetrots op.

De heilige Nicolaas

Op een avond vliegt er zomaar een buidel met goudstukken (of goudklompje) door het open raam naar binnen. In de buidel zit genoeg geld voor een bruidsschat. De arme vader is verguld van blijdschap. Enige tijd later gebeurt dit nog een keer. En als er ook nog een derde buidel met geld naar binnen wordt geworpen, besluit de vader te achterhalen wie de weldoener is. Het blijkt bisschop Nicolaas te zijn. Het strooien met geld (of snoepgoed) is een traditie die hieruit voortvloeit.

In een ander verhaal wekt Nicolaas drie dode kinderen (soms zijn het ook scholieren of studenten) weer tot leven. Daarom staat hij bekend als beschermheilige van de kinderen (en scholieren). Verder is Sint-Nicolaas onder meer beschermer van schippers, vissers, advocaten, bankiers, apothekers en kooplieden. Ook is hij patroonheilige van Amsterdam. In de middeleeuwen is Sint-Nicolaas één van de meest populaire heiligen.

Op 6 december, ergens tussen 335 en 337, sterft Nicolaas. Hij wordt begraven net buiten de stad Myra. In het jaar 1087 worden zijn botten naar Italië gebracht. Je kunt zijn overblijfselen vinden in de tombe van de Basilica di San Nicola in de havenstad Bari.

De Germaanse traditie van het Sinterklaasfeest

Naast de legendes over Sint-Nicolaas, staat het Sinterklaasfeest ook in een oude Germaanse traditie. Voor de komst van het christendom, was er bij Germaanse volkeren veel ontzag voor de wintergod Odin (ook wel Wodan genoemd). Op zijn witte paard Sephir (Sleipnir), vloog Odin over de daken van boerderijen. Aan deze machtige god bracht men offers. Appels, bieten, wortels en koren, werden bij het schoorsteengat neergelegd om Odin te vriend te houden. Het neerleggen van een wortel voor het paard is al een heel oud gebruik. Omgekeerd strooide Odin rond de kortste dag zaadjes door de schoorsteen. Het was een teken dat het land weer vruchtbaar zou worden. De schoorsteen staat in deze traditie symbool voor verbinding met het hogere of hemelse.

De Germaanse god Odin had verschillende helpers. Hij werd bijgestaan door angstaanjagende moerasgeesten. Donkere schimmen die met berkentakken (roedes) nieuw leven gaven aan het koude land. Ook had Odin twee zwarte raven, genaamd Huginn en Muninn (vrij vertaald ‘gedachten’ en ‘geheugen’). Zij vlogen rond en fluisterden Odin elke dag het laatste nieuws in. Hij wist dus alles. Als je van Odin een geschenk wilde ontvangen, dan moest je het wel verdienen.

In Duitsland, Oostenrijk en Frankrijk wordt Sinterklaas net iets anders gevierd dan bij ons. Daar zijn er nog duivelse knechten die de de goedheiligman vergezellen. De tegenstelling tussen goed en slecht, en licht en donker, neemt daar nog een belangrijke plaats in. De meeste Nederlandse kinderen zijn in ieder geval niet meer bang voor alle Pieten.

Sint Maarten, de beschermer van Utrecht

Fri, 10 Nov 2023 09:37:51 GMT

Waarom is de vlag van Utrecht rood en wit? Waarom is er jaarlijks een lichtjesparade in de stad? En waarom kun je soms naar FC Utrecht de helft van de prijs? Het antwoord is natuurlijk Sint Maarten!

Eén van de eerste kerkjes die vroeger op het Domplein stond, was gewijd aan Sint Maarten. Sindsdien is Sint Maarten de beschemheilige van Utrecht (ook wel schutspatroon genoemd). Inwoners van Utrecht waren Sint Maartensmannen en trokken onder het vaandel van Sint Maarten ten strijde. Het Sint Maartensfeest wordt hier jaarlijks nog uitgebreid gevierd.

Sinter-Maarten mikmak,

mijn moeder is een dikzak,

mijn vader is een dunnetje,

geef me een pepermunnetje.

De legende van Sint Maarten

Maarten werd geboren in het jaar 316 in de stad Szombathely, gelegen in het westen van Hongarije. Zijn geboorteplaats bevond zich, net als Utrecht, aan de noordgrens van het Romeinse Rijk (de Limes).

De vader van Maarten was opgeklommen van gewone soldaat tot officier in het Romeinse leger. Toen Maarten 15 jaar was moest ook hij het leger in. Net als zijn vader werd Maarten officier en kreeg hij de leiding over een groep soldaten.

Na een lange en zware veldtocht in het jaar 353, was Maarten met zijn manschappen op weg naar de stad Amiens in Noord-Frankrijk. Aangekomen bij de stadspoort gebeurde er iets bijzonders:

Moeizaam sleepte de bedelaar zich weg van de poort. Naar een stille plek buiten de stadsmuur. Hij had angst voor die ruwe soldaten. Ze hadden hem al eens als een troffee door de stad gedragen. Allebei zijn verlamde benen waren toen gebroken.

Omstander haalden de soldaten juichend binnen. De kroegen stroomden vol. Zowat elke soldaat had een vrouw om zijn nek. Het was feest in Amiens. Martinus had stil gewacht bij de poort tot alle soldaten binnen waren en wende zich tot de kreupele: “Mijn soldij heb ik al weggegeven, maar ik zie dat je het koud hebt. Hier.” Met zijn kortzwaard sneed Martinus zijn mantel door. Het grootste stuk wikkelde hij als een deken om de schouders van de bibberende man. “Dat is alles wat ik voor je heb. Ik zal de winter door moeten komen met een halve mantel. Als dat mij lukt, zal dat jou ook lukken.” De man zei niets. Hij keek Martinus alleen diep in de ogen. Zonder woorden steeg de officier op een reed de stad binnen. Heerlijk om weer een echt stro-bed onder je te voelen. (Uit: Sagen van Utrecht, 1997)

Diezelfde nacht verscheen God in Maartens droom. Hij bekeerde zich vervolgens tot het Christendom en werd later gekozen tot bisschop van Tours. Als bisschop was hij beroemd en geliefd onder het volk. Een echte volksheld dus. Er gaan vele verhalen rond over de wonderen die Sint Maarten verricht heeft.

Op 8 november 397 stierf Maarten. Hij was toen ongeveer 80 jaar oud. Op 11 november werd zijn lichaam bijgezet op het kerkhof van Tours. Kort na zijn dood werd Maarten heilig verklaard en werd hij dus Sint Maarten. In de middeleeuwen was hij misschien wel de bekendste en populairste heilige.

De betekenis van het Sint-Maartensfeest

Sint Maarten kan gezien worden als een christelijke variant van het Germaanse oogstfeest. De sterfdag van Maarten viel aan het einde van de oogsttijd. In Utrecht vond er in deze periode altijd een jaarmarkt plaats. Dit was een feestelijk gebeuren. Er werden vee geslacht en nieuwe wijn geschonken. Het traditionele gerecht met Sint Maarten was gans.

Vroeger hingen boeren, nadat de oogst voor de winter binnen was gehaald, een uitgeholde knol met een kaarsje bij de deur. Mensen die te weinig hadden om zelf de winter door te komen, mochten bij hen aankloppen, zodat ook zij genoeg eten hadden voor de winter. Het feest van Sint Maarten staat symbool voor mededogen en naastenliefde.

Wat ben je bereid te schenken delen of te geven, met een ander die minder heeft dan jijzelf? En kun je jezelf openstellen om te ontvangen?

Sint Maarten is ook het eerste lichtfeest. De dagen worden korter. Het is belangrijk om te zoeken naar lichtpuntjes in een donkere tijd. En ook om te zoeken naar het licht in jezelf. Het aansteken van lichtjes en de optocht met lampionnen is hierbij een mooie symboliek.

Ik wandel met mijn lantaren,

lantaren wandelt met mij.

Daarboven stralen de sterren,

beneden stralen wij.

Sint Maarten in Utrecht

Zoals eerder vermeld is Sint Maarten al eeuwenlang de beschermheilige van Utrecht. Dit is ook waarom de vlag van Utrecht diagonaal rood en wit is. Als Romeinse officier droeg Maarten een rode mantel. Toen hij deze met zijn zwaard door de helft sneed, werd zijn witte hemd daaronder zichtbaar. Op bijna elke lantaarnpaal in de binnenstad, is het rood-witte wapenschild van Utrecht te zien. De bloemen in de stad zijn rood-wit van kleur. En FC Utrecht speelt natuurlijk ook in rood-witte shirts. Vroeger was zelfs de Domtoren (ook wel Maartenstoren genoemd) rood-wit geschilderd.

Op de Domtoren staat geen haantje als windvaan, maar is Sint Maarten afgebeeld. Naast de Domtoren, kun je in de Pandhof en Flora’s hof, het in steen gebeitelde levensverhaal van Sint Maarten terugvinden. In het Catharijneconvent kun je de hamer vinden waarmee Sint Maarten de duivel mee zou hebben geslagen. In de wijk Wittevrouwen is er een muurschildering van Sint Maarten te zien. En voor de Martinuskerk aan de Oudegracht, staat een levensgroot standbeeld van Maarten op zijn paard.

Jaarlijks zijn er rond 11 november Sint-Maartensvuren, is er een lichtjesparade, en kun je naar FC Utrecht voor de helft van de prijs.

Cycling along the river Vecht

Mon, 16 Oct 2023 21:38:05 GMT

A beautiful bikeride through a typical Dutch countryside

One of the most beautiful cycling routes in the Utrecht region follows the river Vecht. Each year I do a couple of biketours through this fascinating area. The whole Dutch history can be experienced in a nutshell while cycling through this lovely landscape.

Romans and Vikings

The Vecht is a more than 2000 year old river. Close to Utrecht it splitted from the river Rhine and flowed northwards. The Rhine used to be an important river that connected England to Rome. The Vecht on the other hand, was a main route to northern parts of Europe.

In 16 A.D. a Roman fleet composed of more than 1000 ships headed north to fight Germanic tribes in the upper parts of Germany. In 834 and 835 Vikings from Denmark and Sweden sailed south over the river Vecht to conquer, trade and plunder in Utrecht and the mainland of Europe.

Land reclamation and peat extraction

From the 10th century onwards monks started to reclaim land west of the river Vecht. In this period many castles were build on the river banks, to protect this strategic region between Utrecht and Amsterdam. Castle Zuylen is located just north of Utrecht and was home to the noble family van Zuylen. A lovely castle that once was the home of the famous Belle van Zuylen. A higly intelligent woman and freethinker, who was a feminist avant-la-lettre and famous for her quote ‘I have no talent for subordination.’

Due to 15 ^th century population growth in the cities, the land located east of the river was next to be reclaimed. By draining this area and lowering the waterlevel, a think layer of organic soil dried up and naturally compressed. Locals discovered that the peat soil could be used as an excellent source of fuel. A real peat rush started off and some fortunes were made. Up to today the effects of this peat rush can be seen, as the lakes in this area are a direct result of peat extraction. Also the clay from the river Vecht proved to be well suited to bake bricks. Along the river Vecht potteries and brickfactories emerged to serve the housing needs of a growing population in Amsterdam and Utrecht.

Transformation during the Dutch Golden Age

In the 16 ^th and 17 ^th century wealthy merchants from Amsterdam started to build country houses along the river Vecht. This thoroughly transformed the area into a pleasure place. More than 100 mansions were build. Each year when spring started, families and their servants moved out of their city dwelling s to spend a couple of months in a beautiful and prestigious environment.

Sadly enough, when the French invaded The Netherlands in 1672 the area around the Vecht was in the frontline. More than half of all these beautiful country houses were destroyed by the war. Still many impressive houses and castles can be found along the river Vecht. It is one of the great places to do a biketour in The Netherlands. A fascinating area where Dutch history comes alive.

Tip 1 : A bicycle boat is navigating the river Vecht during the summer months. You can hop on at different stops and enjoy a beautiful boattrip while taking your bike with you.

Tip 2 : Fort aan de Klop is one of the fortresses of The New Dutch Waterline. During the summer months this is a lovely place to have lunch or dinner, or just stop by for a drink.

Tip 3 : Next to the river Vecht you will find some beautiful windmills. If you are lucky the miller is present and showes you around.

5 mislukte fietsinnovaties in Utrecht

Mon, 16 Oct 2023 16:20:58 GMT

Utrecht is een bijzonder fijne fietsstad. Toch gaat er weleens wat fout. In deze blog 5 innovaties voor de fiets die geen succes bleken!

1. De fietstrap bij de Gele Brug

2. Een duurzaam fietspad op de Croeselaan

Vier jaar geleden werd de Croeselaan opnieuw ingericht. Het moest de groenste straat van Utrecht worden, met verkeersborden van bamboe, dimbare led-verlichting en een fietspad van een duurzaam materiaal (RaMaC). Het fietspad zou hierdoor dubbel zolang meegaan (30 jaar) als een ‘gewoon’ fietspad.

Echter , tegen een week matige nachtvorst bleek het fietspad niet bestand. De toplaag raakte door de kou flink beschadigd en verpulverde tot grind. Het fietspad moest opnieuw worden aangelegd, dit keer gewoon van beton.

Onlangs werd bekendgemaakt dat de rioolzuivering in Leidsche Rijn houtvezels uit gebruikt toiletpapier gaat filteren, zodat deze verwerkt kunnen worden in asfalt voor fietspaden. Een mooi initiatief. Laten we hopen dat het materiaal dit keer wel goed getest wordt en ‘winterproof’ is.

3. Een groene golf voor fietsers: Flo

4. De eerste fietsstraat van Nederland

De eerste fietsstraat van Nederland was de Burgermeester Reigerstraat in Utrecht-Oost. Halverwege de jaren negentig werd deze straat opnieuw ingericht, met als uitgangspunt dat auto’s daar te gast waren. Een betonnen drempel in het midden van de weg scheidde de twee weghelften van elkaar. Daarbij werd de rijbaan zo smal gemaakt, dat het voor auto’s onmogelijk was om fietsers in te halen. Op deze manier moest de automobilist zijn snelheid aanpassen aan het fietsverkeer.

Het ontwerp zorgde echter al snel voor gevaarlijke situaties. Ik fietste vroeger regelmatig door de Burgermeester Reigers traat en kwam dan vaak terecht achter een bus die bijna stapvoets reed. Voor de bus fietste een persoon die niet sneller kon (en zich verschrikkelijk opgejaagd voelde door de bus). De ongeduldige groep fietsers achter de bus groeide steeds groter en begon aan riskante inhaalmanouvres. Als je haast had, probeerde je namelijk je fiets over de middendrempel heen te wippen en de bus (al spookrijdend) in te halen. Vaak kwam er dan net een auto van de andere kant en moest je jezelf razendsnel in veiligheid brengen. Het was gevaarlijk, bleek geen succes en na een half jaar werd de fietsstraat weer een gewone straat.

5. Een windscherm voor fietsers

Deze innovatie ligt net over de gemeentegrens in de buurt van Houten. Zo’n 20 jaar geleden werd de brug met een fietspad over de A27 voorzien van een windscherm. Het was een proeftraject ‘Beschut fietsen’ in het kader van het Masterplan Fiets. Een 300 meter lang windscherm moest fietsers beschermen en tegenwind met 60 tot 70 procent doen afnemen. Het scherm werd opgebouwd uit prefab-modules die gemaakt waren uit een raamwerk met flexibel invulmateriaal. De kosten van het windscherm bedroegen 500 gulden per strekkende meter.

Het effect was echter minimaal. Uit de evaluatie kwam naar voren dat er ‘wel enig effect was, maar dat fietsers dat nauwelijks bemerkten’. Net als de FLO-meetpaal is ook het windscherm nog altijd aanwezig. “Het staat er vermoedelijk nog, omdat niemand het heeft weggehaald,'' aldus een woordvoerder van het Fietsberaad in Utrecht, kenniscentrum voor fietsinnovatie. Bron

Lees ook: 5 verrassende fietsinnovaties in Utrecht

2000 years of Utrecht in 2 minutes

Tue, 16 May 2023 15:42:55 GMT

The history of Utrecht in a nutshell

Visiting Utrecht you wonder, what are these cellars under the street filled with restaurants and bars? Why is the Dom tower standing apart from the church? And why do people seem so relaxed and happy here? After reading this blog you will know.

Estimated reading time: 1:59 min.

A Roman fortress along the Rhine

For a long time the Netherlands used to be one big swamp, a massive river delta. About 2000 years ago, the Rhine River formed the northern border of the Roman Empire. Along this river the Romans started building watchtowers, fortresses and a paved road. One of these forts, built in 41 A.D. was on the site of the current Domsquare (Domplein). The fortress was named ‘Trajectum’ and thus Utrecht was born. When the Romans left 300 years later, the fort alternately was owned by tribes like Franks and Frisians.

A city of churches

In the late 7th century, the English missionary Winfred came to the Netherlands. On the remains of the Roman fortress he built a chapel and dedicated it to St. Martin. Utrecht was functioning as a base camp for converting tribes in the north. Shortly thereafter it was granted bishopric status and became a diocese. Utrecht became a real church city and used to be home to dozens of monasteries.

The bishop of Utrecht was living in his palace on the Domsquare. He commanded an army, judged citizens and collected taxes. Not only did he rule over the city of Utrecht, at its peak, the diocese of Utrecht covered as much as three-quarters of what is now the Netherlands. Over a large portion of this territory, the bishop of Utrecht was in command. Over a period of 500 years, Utrecht was the largest and most important city in the Netherlands.

City rights and trade

In 1122, Utrecht was given city rights by the German emperor Henry V. The city was allowed to fortify itself with a moot and city walls and a city council was founded. Also the digging of the famous Old Canal (Oudegracht) began in that time. Utrecht was a thriving trade center visited by merchants from all over Europe. The Old Canal functioned as a innercity harbor, whereas the many bridges served as marketplaces. It was during this period, that the famous wharves and cellars under the streets were created .

Guilds and democracy

Vibrant trade and a growing city population contributed to the formation of a large middle class that consisted of artisans and merchants. A large portion of this middle class was organized in so-called guilds that supervised the proper training of craftsmen, the quality of the work delivered, but also played a supporting role in case of illness and death. Well-known guilds in Utrecht were the brewers, goldsmiths and the (vocal and feared) butchers.

Being so well organized, these guilds exercised strong influence over the city government. One day in 1304, the bishop of Utrecht went on a military campaign and left the city with his army. The guilds, seeing an opportunity, staged a successful revolution and seized power over the city. Subsequently, an elected city council was installed, making Utrecht the oldest city with a democratic council in northwestern Europe.

A very special student

In 1636, the University of Utrecht was founded. At that time an incredibly talented woman was living in Utrecht. Her name was Anna Maria van Schurman. At a very young age she could already read and write. By the time she was eighteen she spoke as many as fourteen foreign languages fluently. Anna Maria was eager to continue her studies at the university, but traditionally this was a male-dominated institution.

Nevertheless, a public discussion arose, which led to the dean finally admitting Anna Maria to Utrecht University, making her the first female student in the Netherlands (perhaps even in Europe). In 1641, she wrote a "Dissertation about the Eligibility of the Female Mind for Science and Literature”. Anna Maria van Schurman soon became well-known throughout Europe and corresponded on a regular basis with famous scientists, such as the French philosopher Descartes .

Disaster at the Domsquare

In 1674 disaster struck Utrecht. On the evening of August 1, a fierce storm front reached the city. This storm was so violent that the middle part of the Dom Church completely collapsed. Ever since, the Dom Tower and Dom Church are standing apart. Fortunately, the Dom Tower survived the tempest. It is the symbol and pride of Utrecht. And with its height of 112 meters, it still is the tallest church tower in the Netherlands.

The first Dutch bike path and the best cycling city

In 1885 the first bicycle path in the Netherlands was build at the Maliebaan. It was a real bicycle path, where cyclists riding Pennyfarthing bikes, had right of way over all other traffic. Today, Utrecht is a unique cycling city. In 2019 and 2022 it was declared the number one bike city in the world. Near the central station the largest bicycle parking facility in the world can be found, with space for 12,500 bicycles. Above all, Utrecht is the only city in the world, that has hosted the start of the three Grand Tours; the Tour de France, the Giro d'Italia and the Vuelta.

Funfacts about Utrecht

Did you know that...

... the only Dutch Pope Adrian VI was a native of Utrecht.

... Utrecht, along with Leiden, was the cradle of the Enlightenment.

... the French Revolution actually began in Utrecht as early as 1786.

... the Utrecht soccer club Dos became national champions in 1970.

... Utrecht has the best tap water.

... The foundation for the development of cultured meat in was laid in Utrecht .

... our King Willem-Alexander was born in Utrecht.

... you can buy the best vanilla ice cream in the world at Roberto's in Utrecht.

... the Wi-Fi communication network was invented in Utrecht.

5 surprising bicycle feats from Utrecht

Tue, 16 May 2023 14:39:50 GMT

Cycling in the number one bike city

Utrecht is an incredible city for cyclists. It has been named the best cycling city in the world several times (2019 and 2022), based on the Global Bicycle Cities Index . Utrecht is home to the first bike path in the Netherlands, the world's largest bike park and has hosted all three of the biggest cycling races (Tour de France, Giro and Vuelta). Below are 5 examples of bicycle innovations in Utrecht.

1. The world's largest bike park

The most impressive piece of bicycle infrastructure in Utrecht is, of course, the bicycle parking facility at the central station. Completed in 2019, the parking facility is the largest in the world. The bike parking offers space for 12,500 bikes spread over three floors. The first 24 hours are for free, after that you pay one euro per day.

An impressive bike path runs through the parking connecting the different levels. Wouldn't this also be the longest covered bike path? Remember well where you parked your bike, otherwise you can spend a very long time searching.

2. The first bike lane in The Netherlands

The first bicycle path in the Netherlands was built at the Maliebaan, a beautiful wide lane. This was in 1885. It was the time when people rode bicycles with a huge front wheel and a small rear wheel. These bicycles were pricey but could achieve a relatively high speed. They were especially popular among Utrecht's wealthy daredevils. To reduce the number of accidents involving these bicycles, the city council decided to provide a path specifically for cyclists. It was a real bike lane, as cyclists had right of way over other traffic.

3. Daphne Schippers Bridge

On the west side of Utrecht, we find a special bicycle bridge connecting the Utrecht neighborhoods of Oog in Al and Leidsche Rijn. This bridge spans the Amsterdam-Rijnkanaal (busiest navigated canal in Europe) and is named after the 2015 and 2017 world sprint champion, Daphne Schippers (from Utrecht).

What makes this bridge special is its ramp. Because of the limited space at the city side, the bike path there first had to make a specific turn to get to height. Because there also had to be room for a school, the bike path runs partially over the school roof. A fine piece of bicycle infrastructure.

4. Longest rainbow bike path

Utrecht's most beautiful and colorful bike path can be found in the Uithof (now called the Utrecht Science Park). Like a cheerful ribbon, 7 lanes stretch through the heart of the University Center.

In the spirit of acceptance of everyone, regardless of your sexual preference, the bike path has been turned into an elongated rainbow. I don't know why, but personally, the bike path invites me to choose a color and then cycle across it as fast as possible without leaving your lane.

5. De Berekuil traffic junction

Years back in time we find the construction of traffic junction De Berekuil. This was the first flyover traffic junction in the Netherlands, where bicycle traffic was separated from car traffic! Cyclists pass underneath through the pit, car traffic travels above it. An additional tunnel was added in 2001, so that buses can also pass unhindered.

A somewhat incovenient truth is that the junction was designed by Anton Mussert. The leader of the Dutch National-Socialist party (NSB) during World War 2. In addition to being leader of the NSB, he was chief engineer of the Department of Public Works in Utrecht for some time. The Berekuil junction was opened in 1944 (!)and still functions incredibly well, despite increased flows of bicycle and car traffic.

5 verrassende Utrechtse fietsinnovaties

Tue, 16 May 2023 11:18:27 GMT

Fietsen in Utrecht is heerlijk

Utrecht is een súper fietsstad. Zij is meerdere malen uitgeroepen tot beste fietsstad ter wereld (2019 en 2022), op basis van de Global Bicycle Cities Index . In Utrecht is het eerste fietspad van Nederland aangelegd, staat de grootste fietsenstalling ter wereld en zijn de grootste wielerwedstrijden alledrie van start gegaan (Tour de France, Giro en Vuelta). Hieronder 5 voorbeelden van Utrechtse fietsinnovaties.

1. De grootste fietsenstalling van de wereld

Het meest indrukwekkende staaltje fietsinfrastructuur in Utrecht, is natuurlijk de fietsenstalling bij het centraal station. De stalling die in 2019 werd opgeleverd, is de grootste van de wereld. De fietsenstalling biedt ruimte aan 12.500 fietsen verdeeld over drie verdiepingen. De eerste 24 uur zijn gratis, daarna betaal je een euro per dag.

Er loopt een indrukwekkend fietspad door de stalling die de verschillende niveaus verbindt. Zou dit ook niet het langste overdekte fietspad zijn? Onthoud goed waar je je fiets gestald hebt, anders kun je heel lang zoeken. En fietsen zonder geldig abonnement worden na labeling verwijderd (zie foto).

2. Het eerste fietspad van Nederland

Het eerste fietspad van Nederland is aangelegd op de Maliebaan. Dit was in 1885. Twee jaar eerder was daar, ook op de Maliebaan, de ANWB opgericht door een groep gepassioneerde fietsers.

Het was de tijd waarin men reed op fietsen met een enorm voorwiel en een klein achterwieltje. Deze fietsen waren prijzig maar er kon een relatief hoge snelheid mee behaald worden. Ze waren vooral populair onder de Utrechtse welgestelde waaghalzen. Om het aantal ongelukken met deze fietsen te beperken, besloot het stadsbestuur op de Maliebaan een strook speciaal voor fietsers beschikbaar te stellen. Het was een echt fietspad, want fietsers hadden voorang op het andere verkeer.

Helaas is het eerste (bekende) fietspad geen fietspad meer. Hopelijk wordt dit met de herinrichting v an de Maliebaan hersteld. Weet iemand trouwens waarom de moeilijk leesbare gedenktegel een paar meter naast het bordje het jaartal 1887 aangeeft? (zie foto)

3. Daphne Schippersbrug

Aan de westkant van Utrecht vinden we een bijzondere fietsbrug die de Utrechtse wijken Oog in Al en Leidsche Rijn verbindt. Deze brug overspant het Amsterdam-Rijnkanaal (drukst bevaren kanaal van Europa) en is vernoemd naar de Utrechtse wereldkampioen sprint in 2015 en 2017, Daphne Schippers.

Wat deze brug bijzonder maakt is de oprit ervan. Vanwege de beperkte ruimte aan de stadszijde, moest het fietspad daar eerst een s-bocht maken om op hoogte te komen. Omdat er ook nog ruimte voor een school moest zijn loopt het fietspad deels over het schooldak. Een fraai staaltje fietsinfrastructuur.

4. Het langste regenboogfietspad

Het mooiste en meest kleurrijke fietspad van Utrecht is te vinden in de Uithof (nu het Utrecht Science Park genaamd). Als een vrolijk lint strekken 7 banen zich uit door het hart van het Universiteitscentrum.

In het kader van acceptatie van iedereen, ongeacht je sexuele voorkeur, is het fietspad omgetoverd tot een langgerekte regenboog. Ik weet niet waarom, maar persoonlijk nodigt het fietspad mij uit om aan het begin ervan een kleur te kiezen, en daar vervolgens zo hard mogelijk overheen te fietsen zonder je baan te verlaten.

5. Verkeersplein De Berekuil

Heel wat jaren terug in de tijd vinden we de aanleg van rotonde De Berekuil. Het is het eerste ongelijkvloerse verkeersplein in Nederland waar fietsverkeer van het autoverkeer werd gescheiden! Fietsers gaan onderlangs door de kuil, het autoverkeer rijdt erboven. In 2001 is een extra tunnel toegevoegd, zodat ook bussen ongehinderd kunnen doorrijden.

Saillant detail (maar misschien ook een mythe) is dat het plein ontworpen is door Anton Mussert. Naast leider van de NSB en woonachtig in Utrecht, was Mussert ook enige tijd hoofdingenieur van Rijkswaterstaat in Utrecht. De Berekuil werd in 1944 geopend en functioneert, ondanks de toegenomen stromen fiets- en autoverkeer, nog steeds ontzettend goed.

Ontdek wat Utrecht nog meer te bieden heeft tijdens een fietstour door deze prachtige fietsstad. Neem contact op voor meer meer informatie.

2000 jaar Utrecht in 2 minuten

Mon, 20 Feb 2023 15:41:23 GMT

De geschiedenis van Utrecht in vogelvlucht

Utrechters zijn trots op hun stad. En terecht! De geschiedenis van Utrecht is waanzinnig interessant. In deze blog het verhaal van 2000 jaar Utrecht in vogelvlucht.

Leestijd: 1:59 min.

Het Romeinse fort op het Domplein

Nederland is een rivierdelta van de Rijn en de Maas. Een groot deel van de geschiedenis was het hier één groot moeras. Ongeveer 2000 jaar geleden vormde de rivier de Rijn de noordgrens van het Romeinse Rijk. Langs deze rivier bouwden de Romeinen wachttorens, forten en een weg. Eén van die forten bouwden zij rond 41 na Chr. op de plek van het Domplein. Zij noemden het fort Trajectum en zo werd Utrecht geboren. Toen de Romeinen 300 jaar later vertrokken was het fort wisselend in bezit van Franken en Friezen.

Utrecht kerkenstad

Aan het eind van de 7e eeuw kwam de Engelse missionaris Willibrord naar Nederland. Op de restantent van het Romeinse fort liet hij een kerkje bouwen, dat gewijd was aan Sint-Maarten. Utrecht werd daarmee een uitvalsbasis voor het bekeren van stammen in het noorden. Het was Bonifatius die Willibrord opvolgde en enige tijd later kreeg Utrecht de status van bisdom. Utrecht werd een echte kerkenstad en in de binnenstad waren tientallen kloosters te vinden.

Op haar hoogtepunt besloeg bisdom Utrecht wel driekwart van het huidige Nederland. Over een groot deel hiervan was de bisschop van Utrecht de hoogste baas. Hij woonde in zijn paleis op het Domplein, bezat een leger, sprak recht en hief belastingen. Mede door de belangrijke rol van de kerk, werd Utrecht 500 jaar lang de grootste en belangrijkste stad van Nederland.

Handel en stadsrechten

I In 1122 kreeg Utrecht stadsrechten uit handen van de Duitse Keizer Hendrik V (blog). De stad kreeg een zelfstandig stadsbestuur, er werd een singel met stadsmuur aangelegd, en men begon met het graven van de Oudegracht. Utrecht was een bloeiend handelscentrum met kooplieden uit alle windstreken. De Oudegracht fungeerde als een kilometerslange binnenhaven met bruggen die als marktplaatsen dienst deden. In deze periode zijn de beroemde werven en werfkelders ontstaan, nu gevuld met tientallen gezellige restaurants. [Lees ook: Waarom je in Utrecht het jaar 1122 moet kennen ]

Gilden en democratie

De levendige handel en bevolkingsgroei zorgde voor het ontstaan van een omvangrijke middenklasse van ambachtslieden en handelaren. Een groot deel van deze middenklasse had zich georganiseerd in gilden, een soort beroepsverenigingen. Deze gilden zagen toe op een goede opleiding van ambachtslieden, de kwaliteit van het afgeleverde werk, en zij hadden een zorgtaak in geval van ziekte en overlijden. Bekende Utrechtse gilden waren de Zakkendragers, de Vleeshouwers en het Smedengilde.

De goed georganiseerde ambachtslieden en handelaren, oefenden een grote invloed uit op het bestuur van de stad. Toen de bisschop van Utrecht op een dag met zijn leger op veldtocht was, pleegden de gilden een succesvolle machtsgreep. Utrecht kreeg toen al in 1304 een gekozen stadsbestuur, en heeft daarmee de oudste gemeenteraad van Noord-west Europa . [Lees ook: De meest democratische stad van Nederland ]

De eerste vrouwelijke studente

In 1636 werd de Universiteit van Utrecht opgericht. In die tijd woonde er vlak achter de universiteit een ontzettend bijzondere vrouw. Haar naam was Anna Maria van Schurman. Op zeer jonge leeftijd kon zij al lezen en schrijven, en toen zij achttien was sprak zij wel 14 verschillende talen. Anna Maria wilde dolgraag naar de universiteit, maar dit kon niet want zij was een vrouw.

Toch besloot zij zich hierbij niet neer te leggen. Er ontstond een brede discussie, en na intern beraad werd Anna Maria toch toegelaten tot de Universiteit Utrecht. Zij werd daarmee de eerste vrouwelijke studente van Nederland en misschien wel van heel Europa. In 1641 schreef zij een ‘Dissertatie over de geschiktheid van de vrouwelijke geest voor de wetenschap en literatuur.’ Anna Maria van Schurman werd bekend door heel Europa en had contact met belangrijke wetenschappers, zoals de Franse filosoof Descartes.

De ramp op het Domplein

In 1674 vond er in Utrecht een grote ramp plaats. Op de avond van 1 augustus bereikte een hevig stormfront de stad. Deze storm, waarschijnlijk een valwind, was zo hevig dat het middelste deel van de Domkerk volledig instortte. Sindsdien zijn de Domtoren en Domkerk van elkaar gescheiden. Gelukkig is de Domtoren blijven staan en deze is nog altijd de hoogste kerktoren van Nederland (112 meter). Over deze ramp schreef Thea Beckman het prachtige kinderboek ‘Stad in de Storm’.

Een echte fietsstad

In 1883 werd in Utrecht de ANWB opgericht. Het was een vereniging voor fietsliefhebbers die wekelijks uitstapjes op de fiets organiseerde. Twee jaar later werd op de Maliebaan het eerste fietspad van Nederland aangelegd. Het was een echt fietspad waarbij fietsers voorrang hadden op al het andere verkeer.

Vandaag de dag is Utrecht een geweldige fietsstad. In 2019 en 2022 werd zij uitgeroepen tot beste fietsstad ter wereld. Bij het centraal station staat de grootste fietsenstalling ter wereld, met plek voor 12.500 fietsen. Bovendien is Utrecht de enige stad waar zowel de Tour de France, Giro d’Italia en de Vuelta zijn gestart.

Wist je verder dat...

… de enige Nederlandse Paus een Utrechter was. [Lees ook: De machtigste Utrechter ooit ]

... de Utrechtse Suster Bertken zich 57 jaar in een cel in een kerk liet opsluiten.

… Utrecht samen met Leiden de bakermat van de Verlichting was.

… de Franse revolutie in feite al in 1786 in Utrecht begon.

… naast de ANWB, ook het KNMI in Utrecht is opgericht.

... Utrecht het beste kraanwater van Nederland heeft.

... de basis voor de ontwikkeling van kweekvlees in Utrecht is gelegd.

… de Utrechtse voetbalvereniging Dos in 1958 landskampioen werd.

… Koning Willem-Alexander in Utrecht geboren is.

… je in Utrecht bij Roberto’s het beste vanille-ijs van de wereld kan kopen.

… WiFi een (min of meer) Utrechtse uitvinding is.

Als je Utrecht de geschiedenis van Utrecht met een stadsgids wilt beleven, boek dan een stadswandeling, een fietstour of rondleiding over de grachten.

Meer balans in je leven

Wed, 01 Feb 2023 15:06:13 GMT

Een rondleiding door Utrecht

Januari zit erop en ik hoop dat iedereen zijn goede voornemens heeft kunnen waarmaken. Vorig jaar organiseerde ik voor het management team van een groot bedrijf een stadswandeling met als thema 'Meer balans in je leven’. In deze blog een beschrijving van die bijzondere rondleiding.

Wat is balans?

Balans in het leven ontstaat door in beweging te blijven. Balans is niet statisch maar een dynamisch evenwicht, een cyclus. Het is als fietsen; je pedalen snel genoeg laten ronddraaien, zodat je niet valt maar vooruitkomt. In balans is een baboesjka-poppetje dat continu naar het midden terugveert. Of een tol, die zichzelf al draaiende corrigeert en centreert. Een gebalanceerd leven is als de seizoenen, altijd in verandering, maar wel volgens een evenwichtig patroon.

Tijdens deze rondleiding over balans, gebrui kte ik als metafoor de cyclus van een klok. Het telkens weer opnieuw doorlopen van deze cirkel is hoe we als mens in balans blijven en ons ontwikkelen.

Je kwaliteit en je valkuil

Ieder persoon heeft een fase (of fasen) waar zijn of haar grootste talenten en vaardigheden liggen. Dit is waar je je het prettigst voelt. Tegelijkertijd hebben we vaak een negatief oordeel over personen met kwaliteiten in het tegenoverliggende deel van de cyclus.

Om in balans te blijven moeten alle fasen doorlopen worden. Echter, een risico van ergens goed in zijn en je zelfverzekerd voelen, is dat je aan een specifieke fase 'verslaafd' kan raken. Je blijft dan hangen in een bepaalde toestand en vergeet door te bewegen naar het volgende deel van de cyclus. Enkele voorbeelden:

De spirituele persoon die altijd op zoek is naar een diepere vorm van bewustzijn, neerkijkt op voelen en denken, en een afkeer heeft van plannen en presteren.

De creatieve geest die overstroomt van de goede ideeën, telkens weer een nieuw project opstart, maar deze uiteindelijk niet realiseert.

De projectmanager die steeds harder en efficiënter werkt, in de hoop dat de to-do-lijst leeg is voordat de burn-out toeslaat.

De criticus die alleen maar bezig is met healing en zelfreflectie , voortgestuwd door een oneindig aanbod aan zelfhulpboeken, therapievormen en dieetvoorschiften.

De rondleiding

Tot zover het achterliggende framework. We begonnen de stadswandeling met een kop koffie en een potje Jenga in hotel-restaurant Bunk. Aansluitend deden we enkele spel- en ontspanningsoefeningen om uit het hoofd te stappen en te landen in het hier-en-nu. Daarna liepen we naar het Domplein.

12 uur Zijn

Het Domplein is dé plek waar de geschiedenis van de stad Utrecht begon; het 12 uur moment. Bijna 2000 jaar geleden bouwden de Romeinen het castellum (fort) Trajectum op deze plek. Op het Domplein keer je letterlijk terug naar de eerste Utrechtse roots. De geschiedenis ligt daar stil en verborgen onder onze voeten.

Op het Domplein bezochten we de kelder van café Walden. In deze kelder zijn nog steeds de fundamenten, de vloer en pilaren van paleis Lofen zichtbaar. Dit was de plek waar keizers verbleven als zij de stad Utrecht bezochten. Door in die kelder onder het Domplein af te dalen, stap je letterljik terug in de tijd.

In de kelder las ik een oud verhaal voor over een jonge palmboom waarop een voorbijganger een steen legde. De last v an de steen zorgde ervoor dat de kleine boom gedwongen werd diepe en sterke wortels te groeien. Later groeide deze palmboom uit tot de grootste en mooiste in de wijde omtrek (klik hier om het verhaal te lezen). Net als bij bomen, geven wortels ons als mens houvast en stevigheid. Zij vormen de basis voor gezonde groei.

Ken jij de geschiedenis van je voorouders?

Welke betekenis heeft je naam?

Welke last van vroeger heeft je sterk gemaakt?

Kun je omarmen wie je bent?

3 uur Creëren

Vanaf het Domplein liepen we langs de Oudegracht in zuidelijke richting. De Oudegracht met zijn werven vormt de eeuwenoude levensader van de stad Utrecht. In de cyclus zijn we aangekomen op 3 uur. De fase van creativiteit en inspiratie.

Op de werf en in een kleine werfkelder is beeldhouwatelier De Moerbei gevestigd. Daar werken eigenaar Jules Enneking en Laura Kok in de buitenlucht aan beelden van hout en steen. Op deze bijzondere plek luisterden we naar het verhaal van de kunstenaars. We kregen hiermee een beeld van een beroep waar inspiratie en creativiteit een belangrijke plaats innemen.

Deze plek waar creatieve vormgeving centraal staat, vormt een bijzonder contrast met de uitdagingen waar de gemiddelde manager mee geconfronteerd wordt. Creativiteit staat op gespannen voet met effectiviteit, planning en deadlines. Natuurlijk moeten kunstenaars ook plannen maken, oefenen en doorzetten. De cyclus moet doorlopen worden. Ook bij de werkplaats op de werf mislukken er projecten en verdwijnen er soms beelden in de gracht. Centraal in dit werk staat echter het creëren met hart en ziel.

Welke dromen had je als kind?

Zijn er momenten in je leven geweest waarop je opeens wist wat je wilde?

Op wie ben je jaloers en waarom?

Waar wordt je blij van?

6 uur Handelen

We liepen verder naar het Agnietenklooster in de zuidelijke binnenstad. Dit klooster was lange tijd een ambachtsweeshuis. Een plek waar kinderen een beroep aangeleerd kregen. Hier stonden we stil bij de ‘doe-fase’ van 6 uur. Alles draait hier om actie en verantwoordelijkheid. Deze fase is waar we doelen proberen te bereiken door plannen en handelen. Een moment waar we in de huidige maatschappij veel tijd in doorbrengen.

Op het binnenterrein van het Agnietenklooster kregen we een mini-workshop van Karin Karis. Karin is oprichtster van Ki to Change en auteur van het boek ‘ Je hoofd te lijf: van denken naar voelen ’. In haar werk staat het verbeteren van veerkracht, stressbestendigheid en verbinding met jezelf en anderen centraal. In de fase van doen, deadlines en actie zitten we voornamelijk in ons hoofd. Daardoor negeren we de subtiele signalen van ons lichaam en verliezen het contact met onszelf (en met anderen).

Karin liet met behulp van enkele simpele oefeningen zien, dat een goede verbinding tussen hoofd en lichaam voor meer ontspanning zorgt en je tegelijkertijd sterker , betrouwbaarder en effectiever maakt. Herstel van de balans tussen hoofd en lichaam zorgt dat je beter kunt ontspannen, flexibeler wordt en dat de kans op een burn-out afneemt.

Welke gesprekken/situaties ga jij uit de weg en waarom?

Welke dingen doe je waar je lichaam eigenlijk ‘nee’ tegen zegt?

Op welke spanningsvolle momenten is het voor jou belangrijk om even rustig uit te ademen?

9 uur Loslaten

We liepen terug richting het centrum. Onderweg stopten we op het mooie Andreashof. Dit hofje was vroeger onderdeel van het Andreasklooster, het eerste katholieke ziekenhuis dat na de reformatie in Utrecht werd gebouwd. Op deze plek stonden we stil bij het 9 uur-moment, de fase van loslaten en overgave.

Het klooster is vernoemd naar de heilige Andreas, de eerste van de apostelen en broer van Petrus. Andreas werd net als Jezus veroordeeld tot dood door kruisiging. De apostel koos echter voor een diagonaal kruis, omdat hij zichzelf niet met Jezus wilde vergelijken. Toen Andreas naar het kruis werd geleid sprak hij tot zijn volgelingen: “Ik heb al lang naar dit gelukkige uur uitgekeken en heb dit al lang verwacht. Het kruis is ingezegend door het lichaam van Christus dat eraan heeft gehangen”.

Andreas verheugde zich op het einde. Het is misschien een extreem voorbeeld, maar loslaten vormde voor Andreas geen enkel probleem. Sterker nog, hij verheugde zich erop, ondanks de pijn die het met zich meebracht. Zelfs toen de veroordeling, uit angst voor een volksopstand, werd ingetrokken, wilde Andreas aan het kruis blijven hangen om te sterven.

Hoe kun jij het beste ontspannen na een drukke werkdag?

Kun jij je eigen fouten vergeven?

Wat in je leven zou je meer mogen loslaten en wat heb je daarvoor nodig?

Waar ben je dankbaar voor ?

Terug naar het begin

Na de rondleiding was het tijd om afscheid te nemen van de groep. Voor mij persoonlijk was deze rondleiding een pittige uitdaging. Ik had te veel verhalen, plekken en thema’s ingepland. Begrenzing en loslaten is mijn uitdaging zeg maar. Maar op het eind was cirkel wel weer rond. Niet perfect rond, maar rond genoeg om in balans te blijven.

Gebruikte boeken

Radical Brilliance (2019)- Arjuna Ardagh

De Creatiespiraal (1998)- Marinus Knoope

Wortelen (2013)- Anselm Grun

Boek van de Levensmissie (2014)- Willlem Glaudemans

Je Hoofd te Lijf (2016) - Karin Karis

De Lichtheid van het Loslaten (2005) - Ruediger Dahlke

Duurzaam en circulair bouwen in Utrecht

Mon, 28 Nov 2022 14:19:14 GMT

Een fietstour langs innovatieve bouwprojecten

In het voorjaar van 2022 organiseerde ik voor Franse aannemers en woningcorporaties een rondleiding langs duurzame en innovatieve bouwprojecten. In Utrecht moet je voor innovatie en nieuwe bouwprojecten vooral buiten het oude stadscentrum zijn. De fietstocht startte daarom aan de Jaarbeurszijde van het Centraal Station, waar we meteen mooie voorbeelden te zien kregen van groen en circulair bouwen.

Circulair eten in The Green House

The Green House is een circulair restaurant in een grote glazen kas. De principes die zij hanteren zijn ´circulair werken´, ´lokaal produceren´, ´seizoensgebonden eten´, ´minder vlees´ en ´zo min mogelijk afval produceren´.

De glazen ramen waarvan het gebouw is gemaakt, zijn afkomstig van de voormalige nabijgelegen Knoopkazerne. Restaurant The Green House heeft zonnepanelen en een regenwaterbassin. In een voor het publiek toegankelijke kas, worden groenten en kruiden gekweekt. Van de overgebleven etensresten wordt compost gemaakt. Het meubilair in het restaurant is tweedehands en apparatuur is deels geleased. Het gebouw wordt na 15 jaar volledig gedemonteerd en op een andere plek weer opgebouwd.

Groen wonen in Wonderwoods

Aan de Jaarbeurszijde van het station is Wonderwoods in aanbouw. Het zijn twee groene woontorens naar ontwerp van de Italiaanse architect Stefano Boeri. Boeri kreeg wereldwijd veel aandacht door de bouw van twee met bomen beplante hoogbouw flats in Milaan. In Eindhoven staat sinds kort een soortgelijk ontwerp.

De twee toren van Wonderwoods worden 90 en 70 meter hoog. Omdat er in totaal 360 bomen op en rond de torens geplant gaan worden, wordt het ook wel een verticaal bos genoemd. Op de bouwschutting is afgebeeld hoe het gebouw eruit moet komen te zien. Hopelijk wordt het in het echt ook zo mooi.

Circulaire werkplekken op Het Hof van Cartesius

De strook grond tussen de Cartesiusweg en het treinspoor Utrecht-Amsterdam was lange tijd een leeg grasveld. Vijf jaar geleden vroeg de gemeente Utrecht haar inwoners om plannen in te dienen voor deze strook. Het winnende idee was een circuclair gebouwde werkplek voor creatieve en duurzame ondernemers: Het Hof van Cartesius

Het Hof van Cartesius is een coöperatieve gemeenschap van kleine en creatieve ondernemers. Aan de leden wordt gevraagd actief bij te dragen, mee te denken en mee te beslissen over de ontwikkeling van de plek. Er is dan ook een grote diversiteit aan activiteiten te vinden; grafisch ontwerp, natuureducatie voor kinderen, bamboe-design, duurzame schoenen en kleding, en een bouwmarkt met tweedehands producten.

De werkruimtes in Het Hof van Cartesius worden casco opgeleverd en door de ondernemers zelf afgebouwd met hergebruikte materialen. Het resultaat is een kleurrijk, verassend en inspirerend bedrijventerrein.

Samen bouwen en samenleven in De Kersentuin

I n Leidsche Rijn ligt De Kersentuin . Een bijzondere buurt die door de bewoners zelf is opgezet en ingericht.

Bij het begin van de bouw van Leidsche Rijn heeft de gemeente Utrecht inwoners uitgenodigd om zelf plannen te maken voor een duurzame woonwijk. Daarop ontstond er in 1996 een initiatiefgroep voor een nieuw Centraal Wonen-initiatief in combinatie met een milieuvriendelijke woonwijk. Groen, duurzaam en sociaal zijn de kernwaarden die het fundament van de Kersentuin vormen.

Onder de noemer ´Collectief Particulier Opdrachtgeverschap´ hebben de bewoners van De Kersentuin bijna alles zelf gedaan: het ontwerpen van de wijk, het aansturen van architect, adviseurs en aannemers en het vinden van leveranciers van duurzame materialen. Daarbij kwamen de onderhandelingen met de gemeente en de intensieve samenwerking met woningcorporatie Portaal.

Omdat de pioneers van De Kersentuin een gemende wijk nastreven, is er een grote variëteit te vinden aan huur- en koopwoningen (94 stuks in totaal). Verder zijn er gemeenschappelijke binnen- en buitenruimtes voor vergaderingen en feesten. De bew oners van De Kersentuin bepaalden zelf hoe de buitenruimte werd ingericht. Er is veel groen op straat en de buurt heeft een kind-vriendelijk en auto-luw karakter. In totaal heeft het zeven jaar geduurd voordat de Kersentuin ´klaar´ was. De trotse buurtbewoners vertellen je graag over hun vruchtbare intiatief.

Modulair wonen op Kubuseiland

Kubuseiland is een bijzonder stukje Utrecht. Geïspireerd op het Rietveld-Schröderhuis staan op dit ´eiland´ in Leidsche Rijn alleen woningen met de vorm van een gelijkzijdige kubus (10 x 10 x 10, 9 x 9 x 9 etc.). Op dit Kubuseiland in Leidsche Rijn Utrecht zijn twee woningen gerealiseerd op basis van het innovatieve bouwsysteem BILT . Het zijn woningen die kunnen meegroeien (of meekrimpen) met de behoeften van de bewoners. Initiatiefnemer van dit nieuwe bouwsysteem is architect Hans Sluijmer.

Het idee achter het BILT-systeem is dat door het bouwen met circulaire modules, het ontwerpen van een eigen woning eenvoudiger en he t bouwen sneller en goedkoper wordt. Op basis van standaard modules kan door de bewoners zelf een ontwerp voor een woning worden samengesteld.

De onderdelen van de woningen worden geprefabriceerd en op de bouwplaats geassembleerd. De de houten binnenwanden in de woning zijn makkelijk verplaatsbaar, zodat elke gewenste indeling mogelijk is. Bij veranderde woonwensen kan het huis eenvoudig worden vergroot of verkleind.

Door gebruik van zonnepanelen en een warmtepo mp leveren de huizen energie en zijn ze vrijwel onderhoudsvrij. De modules van het Bilt-systeem kunnen volledig worden hergebruikt door ze te verkopen aan andere gebruikers van hetzelfde systeem.

Een zonnepark op een flat in Overvecht

I n de jaren ´70-wijk Overvecht zijn veel flats verouderd en slecht geïsoleerd. In de zomer is het in de woningen erg warm en in de winter erg koud. De flat aan de Henriëttedreef is eigendom van woningcorporatie Bo-Ex. Het flatgebouw met 58 sociale huurwoningen was dringend aan renovatie toe. Als een soort ´pilot-project´ heeft Bo-Ex er de eerste energieopwekkende hoogbouwflat van Europa van gemaakt.

De renovatie van het gebouw verliep relatief snel, omdat de nieuwe gevels van de woningen vooraf werden gefabriceerd. In een enkele dag konden deze worden geplaatst, zonder dat bewoners hoefden te verhuizen. Het systeem voor energieopwekking en het verwarmings- en ventilatiesysteem zijn in één bouwdeel bovenop het dak geplaatst. In totaal levert de flat meer energie op dan de bewoners verbruiken .

Fietsen langs de Vecht

Tue, 18 Oct 2022 09:26:08 GMT

Een korte geschiedenis van de Vechtstreek

Een van de mooiste fietsroutes in de provincie Utrecht gaat langs de rivier de Vecht. In mijn vrije tijd kom ik er graag. Het is een populaire fietsroute onder wielrenners. Om de overlast van voorbijrazende wielrenners te beperken, staan er borden met een ´gedragscode voor racefietsers´. Uit ergernis had een bewoner zelf maar ´Wielrenverbod´ op een bord geschreven. Even twijfelend of ik in overtreding was en met lichte schaamte, ben ik toch maar doorgefietst.

Romeinse vloten en vikingschepen

De rivier de Vecht (ook wel Stichtse Vecht genoemd, om het verschil met de Overijsselse Vecht te benadrukken) is een meer dan 2000 jaar oude rivier. De Vecht was een afsplitsing van de rivier de Rijn. Vroeger stroomde de Rijn langs Utrecht en zij was een belangrijke schakel tussen Engeland en het Romeinse Rijk. In de buurt van het Romeise castellum Fectio (nabij het huidige fort Vechten) splitste de Rijn zich in de Vecht en vormde via het Flevomeer een verbinding met de Noordzee, en verder richting de Elbe en Oostzee. Mogelijk is de naam van de Vecht afgeleid van het castellum Fectio, dat iets betekent in de trant van ´de snel stromende´.

De oudste vermelding van de Vecht komt uit de geschriften over de Romeinse veldheer Drusus, stiefzoon van keizer Augustus. Hij zou in 12 voor Christus over de Vecht zijn gevaren om de Friezen te bestrijden. Ook in 16 na Christus trok een Romeinse vloot van meer dan 1000 schepen over de Vecht op weg naar Germaanse stammen in Noord-Duitsland. Het moet voor de primitieve bewoners van de Vechtstreek een indrukwekkend schouwspel geweest zijn.

In de jaren 834 en 835 voeren meerdere malen Vikingen over de Vecht. Zij waren op handel- en rooftocht en zakten via de Vecht af in de richting van Dorestad (bij het huidige Wijk bij Duurstede). Dorestad was de belangrijkste handelsplaats in Noord-West Europa en werd meermaals door de Vikingen geplunderd. Mede door de aangerichte verwoestingen verloor Dorestad haar eens zo belangrijke positie.

Tip : Bezoek het Vechtstreekmuseum bij Maarssen

Ontginningen en ridderhofsteden

Vanaf de 10e eeuw begon men het gebied ten westen van de rivier (Vinkenveen en omstreken) te ontginnen. In de tijd van de Vikingen werden er langs de Vecht al versterkingen en wachttorens gebouwd. In de loop van de tijd werden deze uitgebreid tot zogenaamde ridderhofsteden. Slot Zuylen, Nijenrode, Oudaen en Gunterstein hier mooie voorbeelden van. Deze ridderhofsteden hadden een strategische ligging in het grensgebied tussen Utrecht en Holland. Meermaals was de Vechtstreek een strijdtoneel van het conflict tussen de bisschoppen van Utrecht en de heren van Amstel.

Tip : Slot Zuylen heeft een prachtig caf é in het oude Koetshuis

Turfkoorts

In de 15e eeuw zorgde verstedelijking en bevolkingsgroei ervoor dat ook het gebied ten oosten van de Vecht, tussen Utrecht en Hilversum, werd ontgonnen. De dikke veenlaag droogde op, klonk in en hierdoor kon er turf gewonnen kon worden. Ook kwamen er steen- en pottenbakkerijen langs de Vecht. De aanwezigheid van goede rivierklei en turf, en de ligging tussen Amsterdam en Utrecht maakten het een uitstekende vestigingsplaats.

De turfwinning zorgde voor een een karakteristiek landschap met petgaten en legakkers, waarop de turf te drogen werd gelegd. Er ontstond een heuse turfkoorts. Nadat ook legakkers werden weggestoken, ontstonden er grote plassen in het landschap. De Vinkeveense- en Loosdrechtse plassen zijn overblijfselen van de turfkoorts waar het goed recreëren is.

Tip : Bij de Loosdrechtse Plassen kun je fijn zwemmen bij de Strook of op éé n van de eilandjes

Buitenplaatsen langs de Vecht

In de 16e en 17e eeuw begonnen rijke Amsterdamse kooplieden prachtige buitenplaatsen langs de Vecht te bouwen. In lente was er een soort volksverhuizing van de stad naar het platteland en vice versa in de het najaar. De man die deze transformatie naar de Vecht als lustoord in gang zette was Joan Huydecooper. Samen met een bevriende architect heeft hij ongeveer 25 buitenplaatsen langs de Vecht gerealiseerd en doorverkocht. Huydecooper kan gezien worden als de eerste projectontwikkelaar van Nederland.

Tip : Elke 2e en 4e zondag van de maand is er op Buitenplaats Doornburgh een rondleiding.

Tijdens het rampjaar 1672 lag de Vechtstreek in de frontlinie. Franse troepen hebben tijdens deze oorlog een aantal ridderhofsteden en buitenplaatsen vernietigd. Later, in de 19e eeuw, ging het bergafwaarts met de economie en konden vele eigenaars het onderhoud van de buitenplaatsen niet meer bekostigen. Meer dan de helft van de toenmalige buitenplaatsen raakte in verval en is uiteindelijk gesloopt.

De Vechtstreek blijft echter onverminderd interessant en indrukwekkend. Als cultuurlandschap waarin de Nederlandse geschiedenis is terug te zien. Maar ook als overblijfsel van een tijd waarin de Republiek de machtigste natie ter wereld was.

Wil je de Vecht en haar geschiedenis een keer met een gids ontdekken. Ik kan een prachtig programma voor je samenstellen met fietstocht en lunchplek.

Tip : Maak een fiets- en boottocht. In de zomermaanden vaart De Fietsboot over de Vecht.

De meest democratische stad van Nederland

Mon, 14 Mar 2022 18:40:28 GMT

Deel I: De Utrechtse gemeenteraad en de gildendemocratie

Dat er deze week gemeenteraadsverkiezingen zijn weet u vast wel. Maar wist u dat Utrecht naast de leukste stad van het land, ook de bakermat van de Nederlandse democratie is? Deze blog beschrijft de unieke democratische geschiedenis van Utrecht. Deel 1 gaat over het ontstaan van de Utrechtse gemeenteraad en de hervorming tot een gildendemocratie.

In 1122 kreeg Utrecht uit stadsrechten uit handen van keizer Hendrik V . Dit betekende dat de stad zelf tol mocht heffen en deze niet aan de bisschop hoefde af te dragen. Daarnaast kon Utrecht een stadsmuur en singel aanleggen om zichzelf te verdedigen. Bovendien mocht er een eigen rechtspraak en stadsbestuur worden aangesteld.

De eerste raad

Na 1122 vormden schout en schepenen het stadsbestuur in Utrecht. De leden van het bestuur waren afkomstig uit kringen van Utrechtse geestelijken en rijke kooplieden. Maar al in 1196 werd er, naast het bestuur, een raad van 12 raadsmannen ingesteld. Deze raad, die waarschijnlijk ook bestond uit rijke kooplieden, werd ingeschakeld als er kwesties waren die niet onder de (kerkelijke) rechtspraak vielen. Daarmee heeft Utrecht de oudste raad van Nederland, en tevens de oudste van heel Noordwest Europa.

De Utrechtse gilden

De 13e en 14e eeuw waren een tijd van grote economische bloei voor Utrecht. De groei van de stad zorgde voor het ontstaan van een omvangrijke groep ambachtslieden en kleine handelaren. Deze middenklasse had zich verenigd in gilden en domineerde de lokale economie. Bekende Utrechtse gilden waren de zakkendragers, looiers, smeden en bijlhouwers, waarnaar hedendaagse straatnamen nog altijd verwijzen.

In de middeleeuwse maatschappij namen gilden een belangrijke plaats in. Gilden droegen zorg voor een degelijke beroepsopleiding en beroepsuitoefening. Zij fungeerden als een (financieel) vangnet bij ziekte en ongeval, bijvoorbeeld wanneer de kostwinner van een gezin kwam te overlijden. Ook in militair opzicht droegen gilden hun steentje bij. Elk gilde was verantwoordelijk voor de bemanning en het onderhoud van een deel van de stadsmuur die Utrecht omringde. Gilden vormden de ruggengraat van de stad.

Een Gildendemocratie

Ondanks de belangrijke rol die de gilden innamen, waren de leden uitgesloten van deelname aan het stadsbestuur. Utrecht had weliswaar een raad en bestuur, maar het waren de rijke kooplieden, adel en geestelijken die daar de dienst uitmaakten. De groei van de middenklasse in Utrecht en afname van het aantal kooplieden, deed de machtsbalans echter kantelen. Toen in 1304 de bisschop van Utrecht tijdens een veldtocht gevangen werd genomen, zagen de gilden hun kans schoon. Zij pleegden een machtsgreep en voerden politieke hervormingen door die werden vastgelegd in twee Utrechtse Gildenbrieven (1304 en 1341).

Elk gilde koos twee vertegenwoordigers uit zijn midden. Tezamen vormden deze een college van 42 ´oudermannen´. Dit college bepaalde de samenstelling van de Raad. Jaarlijks wisselde de raad op 2 januari, de dag waarop Maria Lichtmis werd gevierd. De Raad benoemde op zijn beurt de rechterlijke macht. Het stadsbestuur werd samengesteld uit één burgermeester afkomstig uit de Raad, één burgermeester afkomstig uit de rechterlijke macht, en de twee voorzitters van het college van oudermannen (de vertegenwoordigers van de gilden).

In Utrecht ontstond op deze manier al vroeg in de geschiedenis een bestuursysteem dat gebaseerd was op representativiteit, en waar er sprake was van een scheiding (zij het beperkt) van de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht. Het was een politiek systeem dat ervoor zorgde dat leden van het gilde invloed konden uitoefenen op het bestuur van de stad. Het gildensysteem was een vroege hervorming in de richting van een democratische samenleving en iets waar we in Utrecht trots op mogen zijn.

Lees meer over de eerste gemeentelijke democratische verkiezing in Nederland (1795) in een volgende blog.

Bronnen:

Slokker, N. (2009) Ruggengraat van de stedelijke samenleving: De rol van gilden in de stad Utrecht 1528-1818

NRC, Raad bestaat 800 jaar, 'een eeuwenlange worsteling met representativiteit'; Utrechtse raad zoekt naar achterban

Canon van Nederland: De eerste Utrechtse Gildenbrief

Het Utrechts Archief , permanente tentoonstelling

Waarom je in Utrecht het jaar 1122 moet kennen

Mon, 21 Feb 2022 15:03:11 GMT

900 jaar Utrecht, gefeliciteerd!

Het jaar 1122 was het belangrijkste jaar in de geschiedenis van Utrecht. Op 2 juni kreeg Utrecht stadsrechten uit handen van de Duitse keizer Hendrik V. Een geschenk als dankbetuiging aan het dappere optreden van de Utrechtse bevolking.

Utrecht kerkenstad

Utrecht was vroeger onderdeel van het Duitse Keizerrijk. Het was een belangrijkste handelsstad en ook zeer geliefd bij de Duitse Keizers. Zij hadden dan ook een paleisje op het Domplein laten bouwen (paleis Lofen). Overblijfselen van dit paleis zijn nog altijd terug te vinden. Als je in café Walden (Domplein 16) afdaalt naar de kelder, kun je daar de vloer en pilaren van het paleis zien.

De plannen van bisschop Godebald

Aan het begin van de 12e eeuw was in Utrecht bisschop Godebald de baas. Deze bisschop had grote plannen voor de economische ontwikkeling van de regio Utrecht. Godebald hield zich bezig met grootschalige ontginning van land, door het aanleggen van dijken, dammen en het graven van kanalen. Omdat de rivier de Krommerijn regelmatig buiten zijn oevers trad, wilde Godebald bij Wijk bij Duurstede een dam aanleggen. Het gebied langs de rivier kon vervolgens gebruikt worden als landbouwgrond en dat zou veel geld opleveren. Echter, de bouw van een dam zou de Krommerijn voor schepen minder goed bevaarbaar maken. Daarom wilde Godebald voor de scheepvaart een nieuw kanaal graven. Een kanaal dat de Oudegracht met de rivier de Rijn (Lek) verbond, de Vaartsche Rijn.

Het ambitieuze plan van Godebald was kostbaar en de Utrechtse schatkist niet voldoende gevuld. Om de kosten te dekken besloot Godebald de tolbelastingen te verhogen. Dit zette niet alleen kwaad bloed bij de handelaren, maar ook bij de inwoners van Utrecht die de prijzen zagen stijgen. Bisschop Godebald wilde schepen laten omvaren en de Utrechters voor de kosten laten opdraaien. De bevolking was niet blij.

In die periode van toenemende ontevredenheid onder de Utrechtse bevolking, speelde er een slepend conflict tussen de keizer en de paus. Het conflict ging over de vraag wie het recht had om bisschoppen te benoemen. Was dat de paus, omdat hij hoofd van de kerk was, of zou dit de keizer moeten zijn, die als vorst over het land heerste? Dit conflict beinvloedde de relatie tussen keizer Hendrik V en de Utrechtse bisschop Godebald. Hendrik V twijfelde aan de trouw van Godebald. Hij had het gevoel dat de bisschop de kant van de paus koos.

Stadsrechten van de keizer

In de lente van 1122 verbleef keizer Hendrik V enige tijd in Utrecht. Hij wilde hier een rustig Pinksterfeest vieren, maar het liep allemaal anders. De spanning tussen (de soldaten van) Hendrik V en bisschop Godebald liep zo hoog op, dat het het escaleerde in een gevecht. ´ s Nachts raakten de soldaten van de keizer slaags met de diensttroepen van de bisschop. Er brak een kort maar hevig een gevecht uit waarbij enkele doden vielen. Door het tumult kreeg de Utrechtse bevolking al snel door wat er aan de hand was. Eensgezind kozen de inwoners de kant van de Keizer. Gewapend met geweren, stokken en rieken begaven de Utrechters zich richting het strijdtoneel. Al snel werd duidelijk dat de troepen van Godebald tegen deze overmacht niet waren opgewassen. De bisschop moest zich overgeven en werd gevangen genomen.

Als dank voor de steun van de Utrechtse bevolking, vaardigt Hendrik V op 2 juni 1122 een oorkonde uit. Utrecht mag een zelfstandig stadsbestuur oprichten, de inwoners krijgen vrijstelling van tolheffing, en de stad mag een eigen rechtbank instellen. Daarnaast mag Utrecht een stadsmuur aanleggen, zodat de stad zichzelf kan verdedigen. De gebeurtenissen in 1122 maakten van Utrecht een echte vestingsstad.

In de nasleep van het conflict besluit Hendrik V dat verstandig is bisschop Godebald weer vrij te laten. Hij mag bisschop blijven als hij boete doet. Zijn macht wordt door de uitgevaardigde stadsrechten stevig ingeperkt. Godebald laat uiteindelijk de Krommerijn wel afdammen, maar niet meer over de rug van de Utrechters. In 1122 wordt er begonnen met het graven van de Vaartsche Rijn, één van de oudste kanalen van Nederland. Door de ontginningen in het Krommerijngebied kon het als landbouwgrond gebruikt worden en staat het er nu vol met mooie burchten.

De stadsrechten die Utrecht in 1122 van de keizer kreeg, droegen bij aan de vorming van een Utrechtse identiteit en een democratisch bewustzijn. Het was een belangrijke stap naar een unieke vorm van zelfbestuur: de Utrechtse Gildendemocratie in 1304. Maar daarover in een volgende blog meer.

Lees ook mijn blog: 2000 jaar Utrecht in 2 minuten

De machtigste Utrechter ooit: paus Adrianus VI

Tue, 18 Jan 2022 17:14:17 GMT

Ik mag hem stiekem wel, onze Utrechtse Paus Adrianus VI (1459-1523). Misschien wel omdat ik mezelf een beetje in hem herken; plichtsgetrouw, idealist, een twijfelaar, ingetogen. Misschien ietwat wereldvreemd, maar spiritueel klinkt beter. En allebei leven we in tijden waarin de wereld op zijn kop lijkt te staan...

Het had niet veel gescheeld of Adriaan was zelf op zijn kop gezet. Een standbeeld met zijn voeten in de lucht en zijn hoofd naar beneden. Dit zou de taak symboliseren die Adriaan op zich nam; het omdraaien van de kerkelijke organisatie waar corruptie de norm was. Maar zover kwam het niet... Anno Dijkstra, de kunstenaar van het bronzen beeld, maakte toch een nieuw ontwerp. Een geslaagd kunstwerk naar mijn mening. Een standbeeld dat vragen oproept: Wie is deze man? Wat gaat er in hem om? En wat hee ft hij eigenlijk gedaan?

Adriaans jonge jaren

Adriaan werd geboren in een huis op de hoek van de Oudegracht en de Brandstraat. Hij kwam uit een gegoede familie van timmerlieden en aannemers. Aannemelijk is dat de jonge Adriaan in Zwolle de stadsschool bezocht. Daar kwam hij in aanraking met het gedachtegoed van de Moderne Devotie, een religieuze stroming die terug wilde naar de essentie van het christelijke geloof. Bij de Moderne Devotie staat een vroom, sober en aan god gewijd leven centraal. Geert Grote en Thomas a Kempis zijn de meest bekende vertegenwoordigers van deze stroming.

Na zijn opleiding in Zwolle ging Adriaan theologie studeren aan de Universiteit Leuven. Hij promoveerde, werd hoogleraar, en uiteindelijk, vanwege zijn intelligentie, integriteit en aanzien, in 1515 benoemd tot rector van de universiteit. Misschien wel het meest bepalende moment in zijn succesvolle carrière was dat hij door Margaretha van Oostenrijk, landvoogdes van de Nederlanden, werd aangesteld als leermeester van de 7 jaar oude Karel. Deze Karel groeide op en werd de beroemde keizer Karel V, die over een groot deel van de wereld zou regeren. Adriaan ontwikkelde een vriendschappelijke en vertrouwelijke band met Karel V, en werd door hem benoemd tot bisschop in Spanje, kardinaal, en tenslotte gekozen tot paus in Rome.

Het conclaaf

De pauselijke verkiezing (conclaaf) in januari 1522 verliep verre van vlekkeloos. De kardinalen die bijeen waren gekomen (Adriaan zelf was in Spanje gebleven) bleken sterk verdeeld in hun opvatting over wie de beste opvolger van Leo X zou zijn. Dit leidde tot ellenlange en vruchteloze onderhandelingen die alle daar aanwezig dodelijk vermoeiden. Na tien stemrondes was er nog steeds geen kandidaat die een tweederde meerderheid achter zich had staan, en het conclaaf leek te verzanden in een uitzichtloze patstelling. Een doorbraak ontstond op 9 januari, toen als bij toeval de naam van de onbekende kardinaal Adriaan naar voren kwam; “J ust to waste the morning,(...)”, memoreert de Italiaanse staatsman Guicciardini over dit moment. Om onverklaarbare redenen ontstond er die ochtend een soort groepsgeest in het conclaaf en werd Adriaan van Utrecht verkozen tot nieuwe Paus. Het was een uitkomst die alle daar aanwezigen verbaasde, en daarom werd het voorval maar geïnterpreteerd als een soort van goddelijke interventie.

Sodom en Gomorra in het Vaticaan

Adrianus VI werd de opvolger van paus Leo X. Een paus die bekend stond als een hedonist, en aan wie de beruchte uitspraak "God gave us the papacy – let us enjoy it" wordt toegedicht. Grootschalige jachtpartijen, extravagante processies, theatervoorstellingen, gokfeesten en uitbundige banketten werden allemaal uit de schatkist van het Vaticaan betaald. Talloze opdrachten gaf hij aan zijn favoriete kunstenaars Rafael en Michealangelo (van Da Vinci moest hij niks hebben). Als huisdier hield Leo X een witte olifant (begraven in het Vaticaan), en als er gasten kwamen dineren at men van gouden borden die daarna uit het raam werden geworpen.

Bekostiging van deze uitbundige levensstijl vond plaats door de handel in aflaten en door verkoop van kerkelijke ambten. Leo X liet het Vaticaan op zijn sterfbed zo goed als bankroet achter. De staatsman en filosoof Machiavelli trok daaruit de conclusie dat “ the nearer people are to the Church of Rome, which is the head of our religion, the less religious are they.” Een conclusie die ook de opstormende Luther had getrokken en hem uiteindelijk op een breuk met de kerk deed aansturen.

Adrianus VI aan de macht

In dit door-en-door corrupte wespennest kwam de toegewijde en sobere Adriaan aan het hoofd te staan. Hij zag de misstanden in de kerk en was zich bewust van de bedreiging die Luther met zijn protestantse beweging vormde. In zijn poging de kerk te ´zuiveren´ en de eenheid te bewaren, voerde Adrianus VI een beleid gebaseerd op hervormingen, maar tegelijkertijd trad hij streng op tegen afvalligen. In een samenleving gekenmerkt door corrupt bestuur, religieuze polarisering, een dreigende Turkse inval, en geteisterd door pestepidemieën, had hij echter een kleine kans van slagen.

Aangekomen in Rome begon Adrianus VI met het doorvoeren van hervormingen. Het was uit met de pret en afgelopen met alle theatervoorstellingen en feesten in het Vaticaan. De kunstenaars Michaelangelo en Rafael werden weggestuurd, en vervangen door de schilder Jan van Scorel die een meer sobere stijl had. Aan kardinalen werd opgedragen hun baarden af te scheren, want deze waren statussymbolen geworden (hoe langer hoe beter). En langzamerhand begonnen de kardinalen te beseffen dat ze een paus hadden gekozen die niet hetzelfde dacht over het geloof als zij.

Er begon een steeds grotere weerstand tegen de maatregelen en de positie van paus Adrianus VI te ontstaan. Ook Romeinse burgers moesten steeds minder van deze barbaarse (want Noord-Europese) paus hebben. Adriaan liet alle naakte beelden in de stad Rome bedekken met gipsen blaadjes. En toen hij het idee opvatte om de schilderingen van Michaelangelo in de Sixtijnse kapel te laten oververven (want er waren blote engeltjes te zien), zakte zijn populariteit tot een dieptepunt.

Tot een opstand of moord op Adrianus VI is het uiteindelijk niet gekomen. Anderhalf jaar nadat Adriaan tot paus was benoemd werd hij plotseling ziek en stierf (mogelijk een nierfalen). De kardinalen en Romeinse burgers waren er niet rouwig om en voelden zich verlost. Adrianus VI kreeg geen laatste rustplaats onder de Sint-Pieter in het Vaticaan, de gebruikelijke begraafplaats van pausen, maar zijn graf is te vinden in de Santa Maria dell' Anima. Hij werd opgevolgd door Clemens VII en 455 jaar lang werden er alleen maar Italianen gekozen tot paus.

Beeldvorming van paus Adriaan VI

Staand voor het standbeeld van Adrianus VI op de Pausdam, is het bijna onvoorstelbaar voor welk een uitdaging de in zichzelf gekeerde man in monnikspij stond. Het bronzen beeld van maker Anno Dijkstra op de Pausdam lijkt vooral de innerlijke leefwereld van Adriaan te weerspiegelen. Ingetogen, kalm en contemplatief. Opvallend is dat er in Spanje een ander standbeeld van Adriaan staat. Eéntje waar hij juist is afgebeeld als een daadkrachtige leider. Twee kanten van dezelfde man waartussen een bepaalde spanning voelbaar is.

Deze dualiteit is ook terug te zien in het oordeel dat schrijvers over Adriaan hebben. Twan Geurts schreef het boek De Nederlandse Paus (2017), waarin Adriaan naar voren komt als toegewijd hervormer die trouw was aan het christelijk geloof. Hij wordt geschetst als een kritisch denker in lijn met het gedachtegoed van de Moderne Devotie. Zo was zijn advies ten tijde van de Spaanse veroveringstochten in Zuid-Amerika, om het geloof van inheemse stammen te respecteren. Bovendien was Adriaan de eerste die misbruik in de kerk erkende en een pauselijk Mea Culpa uitsprak. Hij lijkt een toonbeeld van zelfreflectie te zijn in zijn uitspraak: ¨Wij weten dat er in deze Heilige Stoel al gedurende enkele jaren veel verwerpelijk is geweest (…) En het is geen wonder dat de ziekte van het hoofd af naar de ledematen, van de pausen naar de andere, lagere geestelijken is afgegleden,...¨ . Het doel van Adrianus VI was de kerk bijeen te houden en deze van binnenuit te hervormen.

Daarentegen oordeelt Ewald Vanvugt, auteur van het boek Roofstaat (2015) bikkelhard over Adriaan, en noemt hem mogelijk de ´grootste schurk van Nederland.´ Adriaan stond aan het hoofd van een door-en-door corrupte kerk. Het was een organisatie waar geprofiteerd werd van maatschappelijk zwakkeren. Een instituut waar alles draaide om macht, roem en geld. Adriaan was grootinquisiteur en eindverantwoordelijke van een organisatie die ketters vervolgde. Nog niet op zeer omvangrijke schaal, maar de basis werd onder zijn bewind gelegd. Toen Adriaan bestuurder was van een aantal Spaanse regio´s, kondigde hij een banvloek af op de geschriften van Luther. Het bezit ervan, lezen en het verspreiden van onwelgevallige geschriften werd verboden en protestantse literatuur moest in het openbaar verbrand worden. Toen Adriaan in 1523 paus was, werden de eerste protestantse monniken in West-Europa (Brussel) op de brandstapel gezet. Daarnaast vaardigde hij wetten uit die de heksenvervolging een nieuwe impuls moesten geven. Gruwelijke gebeurtenissen die later op grote schaal navolging zouden krijgen.

De worsteling van Adriaan met zichzelf en de tijdsgeest

Het standbeeld van Paus Adriaan staat op een stevige sokkel. De indruk die Anno Dijkstra tijdens het ontwerpproces kreeg was dat Adriaan iemand was ´die streed met fundamentele krachten´. Tegelijkertijd staat het standbeeld ook op grote houten wiggen. Deze wiggen kunnen gezien worden als ´spreekwoordelijke aanhalingstekens´. Ze verwijzen naar het huidige ´standbeeld-debat´ en werpen de vraag op wanneer we iemand met een standbeeld zouden moeten 'vereeuwigen'.

De vraag wat het ´juiste' is, lijkt ook een thema waar Adriaan mee leek te worstelen. In brieven schreef hij regelmatig dat hij liever proost (een kerkelijke functie) in Utrecht was gebleven, en dat hij zijn functie als paus als een zware last ervaarde. Het opschrift bij het graf van Adriaan geeft zijn uitspraak weer ´Ach wee, wat maakt het toch veel uit in welke tijd de deugd van zelfs de beste man valt!´

Als we één ding uit Adriaans levensverhaal kunnen leren, dan is het wel dat we als mens in het leven voor grote en complexe uitdagingen kunnen komen te staan. Adriaan werd geconfronteerd met een wereld die in brand stond, de grootste crisis in lange tijd. Een wereld vol verandering en conflicten. De dreiging van een inval uit het oosten, een corrupt bestuursapparaat en teistering door pestepidemieën. Het was de tijd waarin de feodale samenleving veranderde in een burgerlijke maatschappij. De boekdrukkunst en moderne wetenschap vormden de motor van grote maatschappelijke veranderingen en polarisatie. In die chaotische wereld werd er op Adriaan een beroep gedaan. En ik denk dat de vraag niet moet zijn of we Adriaan wel of niet moeten vereren, maar wat we van deze man en die tijd juist kunnen leren.

Bronnen:

Twan Geurts(2017) - De Nederlandse Paus

Barbara Tuchman (1985) - The March of the Folly

Ewald Vanvugt (2015) - Roofstaat

Anno Dijkstra over zijn ontwerp

Lees ook mijn blog: 2000 jaar Utrecht in 2 minuten

De geschiedenis van Utrecht, leuke weetjes & tips

Belle van Zuylen: het ongetemde verlangen van een vrije vrouw

De roerige geschiedenis van de Universiteit Utrecht

Wist je dat...

Utrecht in 2 minuten

Die geschichte von utrecht in aller Kürze

Ein römisches Castellum am Rhein

Utrecht Stadt der Kirchen ﻿

Stadtrechte und Handel

Zünfte und Demokratie ﻿

Eine ganz besondere Studentin

Die Katastrophe auf dem Domplatz ﻿

Eine wahre Fahrradstadt

Mehr Funfacts über Utrecht ﻿

Het Fundament van Nederland

Over dijken, democratie en de rivier de Lek.

De oorsprong van de Rijn

Dijken en dammen

Dijkdoorbraken

Dijkbeheer door samenwerken

Waterschappen en democratie

Een obligatie van 400 jaar

De dijk in onze taal

Gedicht: Het Gelijk van de Dijk

The Dutch Foundations

Dikes, dams and democracy

The source of the river Rhine

Dikes, dams and floodings

Cooperative dike-management

Waterboards and democracy

Funding dike-maintenance

The meaning of the Dutch word 'dijk'

Over de Klaaskerk, het Nicolaasklooster en Sinterklaas

Een korte geschiedenis van de Klaaskerk, het Nicolaasklooster en het Sinterklaasfeest.

De Klaaskerk en het Nicolaasklooster

De heilige Nicolaas

De Germaanse traditie van het Sinterklaasfeest

Sint Maarten, de beschermer van Utrecht

De legende van Sint Maarten

De betekenis van het Sint-Maartensfeest

Sint Maarten in Utrecht

Cycling along the river Vecht

A beautiful bikeride through a typical Dutch countryside

Romans and Vikings

Land reclamation and peat extraction

Transformation during the Dutch Golden Age

5 mislukte fietsinnovaties in Utrecht

1. De fietstrap bij de Gele Brug

2. Een duurzaam fietspad op de Croeselaan

3. Een groene golf voor fietsers: Flo

4. De eerste fietsstraat van Nederland

5. Een windscherm voor fietsers

2000 years of Utrecht in 2 minutes

The history of Utrecht in a nutshell

A Roman fortress along the Rhine

A city of churches

City rights and trade

Guilds and democracy

A very special student

Disaster at the Domsquare

The first Dutch bike path and the best cycling city

Funfacts about Utrecht

5 surprising bicycle feats from Utrecht

Cycling in the number one bike city

1. The world's largest bike park

2. The first bike lane in The Netherlands

3. Daphne Schippers Bridge

4. Longest rainbow bike path

5. De Berekuil traffic junction

5 verrassende Utrechtse fietsinnovaties

Fietsen in Utrecht is heerlijk

1. De grootste fietsenstalling van de wereld

2. Het eerste fietspad van Nederland

3. Daphne Schippersbrug

4. Het langste regenboogfietspad

5. Verkeersplein De Berekuil

2000 jaar Utrecht in 2 minuten

De geschiedenis van Utrecht in vogelvlucht

Het Romeinse fort op het Domplein

Utrecht kerkenstad

Utrecht Stadt der Kirchen

Zünfte und Demokratie

Die Katastrophe auf dem Domplatz

Mehr Funfacts über Utrecht